Dougalls stern | Sterna dougallii

Geluid

Een zacht, tweelettergrepig tjoe-wiek, en een raspend, krassend aach dat korter en harder is dan dat van de grote stern.

Herkenning

Formaat als een visdief, maar witter en bleker, met heel lange, zuiver witte staartpennen die bij een zittende vogel ver voorbij de vleugelpunten steken. De bovenvleugel is egaal bleekgrijs, alleen de buitenste handpennen vormen een smalle donkere voorrand; er is geen donkere wig zoals bij de visdief. De onderdelen zijn wit, in vers kleed met een zachtroze waas. De tropische vogels in Arabië hebben in de broedtijd een grotendeels rode snavel met donkere punt; de Atlantische vogels hebben een overwegend zwarte snavel met hooguit een rode basis. Poten oranjerood, langer dan bij de Noordse stern. Jonge vogels hebben een donkere kruin en een opvallend donker geschubde mantel.

Verwarrings­soorten

De visdief (Sterna hirundo) is grijzer, heeft een oranjerode snavel met zwarte punt, kortere staartpennen en een donkere wig in de handpennen. De Noordse stern (Sterna paradisaea) heeft grijze onderdelen, korte poten en een scherpe zwarte achterrand onder de hand. De Arabische stern (Sterna repressa), die vaak in dezelfde wateren foerageert, is in de zomer veel donkerder, met een grijze stuit en staart. De grote stern (Thalasseus sandvicensis) is groter, met een zwarte snavel met gele punt en een kortere staart.

Leefgebied

Helder, warm zeewater rond koraalriffen en rotsige eilanden, waar hij met snelle stootduiken vanaf grotere hoogte vist. Broedt op kleine eilandjes met rotsen of wat begroeiing, waaronder hij de nesten verborgen aanlegt, vaak naast kolonies van andere sterns.

Verspreiding en trek

De status in het gidsgebied is lastig door het kleine aantal gegevens. De tropische vorm broedt als zomergast in kleine kolonies op eilanden langs de kust van Oman, onder meer rond Masirah en de Hallaniyat-eilanden, en op eilanden in de zuidelijke Saoedische en Jemenitische Rode Zee; buiten de broedtijd wordt hij langs de kust van Oman en Jemen gezien. In de Golf, langs de Egyptische Rode Zeekust en bij Eilat zeldzaam tot dwaalgast. In het westen een zeldzame doortrekker op zee voor de Atlantische kust van Marokko, in het najaar op weg naar West-Afrika; in de Middellandse Zee en Israël een dwaalgast met enkele gevallen. Daarbuiten broedt hij verspreid langs de kusten van de Atlantische en Indische Oceaan en de westelijke Stille Oceaan, van Ierland en Noordoost-Amerika tot Oost-Afrika, Australië en Japan.

• Zomergast (ca. okt–mrt)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

De beste kans is in de zomer bij de eilanden rond Masirah en voor de kust van Dhofar in Oman, of tijdens een boottocht bij de Daymaniyat-eilanden, waar hij tussen de Arabische sterns en brilsterns kan opduiken. Let op een stern die opvallend wit oplicht en een lange witte staart heeft.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. In het gidsgebied gaat het om kleine, verspreide kolonies die gevoelig zijn voor verstoring, het rapen van eieren en predatie door ratten en katten op de broedeilanden.

Wetenschappelijke naam

Sterna dougallii | Montagu, 1813

Montagu beschreef de soort in 1813 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Sterna werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. Sterna gaat terug op het Oudengelse stearn, dat voorkomt in het gedicht The Seafarer; de Friezen gebruikten een verwant woord voor sterns. dougallii eert de Schotse arts en verzamelaar Peter McDougall (1777–1814), die het eerste exemplaar bezorgde. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit de Cumbraes in Schotland.