Vorstmans Gids van de Vogels van Noord-Afrika en het Midden-Oosten
Een gids voor vogelaars: veldkenmerken, verwarringssoorten, geluid en de beste momenten om te kijken — ingedeeld naar orde, familie en geslacht.
Opzet en verantwoording
Determinatie in het veld berust voor een groot deel op geluid. Veel soorten worden gehoord voordat ze in beeld komen, en bij nauw verwante soorten is de roep of de zang vaak het enige kenmerk dat op afstand uitsluitsel geeft. Elke soortbeschrijving koppelt daarom een opname aan de veldkenmerken, aan de soorten waarmee verwarring in de praktijk optreedt, en aan de omstandigheden waaronder de waarneming te verwachten is: seizoen, dagdeel, leefgebied en verspreiding.
De soorten staan in de volgorde van de stamboom: per clade, orde, familie en geslacht. Zo zie je meteen waarom een draaihals bij de spechten hoort, een roerdomp bij de reigers en een valk bij de zangvogels.
De stamboom van de vogels van Noord-Afrika en het Midden-Oosten
25 clades, 28 ordes, 94 families, 739 soorten
De boom gaat laag voor laag omlaag: van de hoofdtakken van de vogelstamboom via steeds kleinere clades naar de ordes, families en soorten. Elke clade heeft een naam — sommige zijn vertrouwd, andere pas in 2024 benoemd. Waar de genetische steun zwak is, staat dat erbij.
-
Vogels Aves
739 soorten
-
Loopvogels en tinamoes Palaeognathae
De oudste tak van de moderne vogels, tegenover alle andere vogels samen. In Noord-Afrika vertegenwoordigd door de struisvogel. 1 soort
-
Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae
738 soorten
-
Eend- en hoendervogels Galloanserae
Samen met de hoendervogels de oudste tak van de moderne vogels naast de loopvogels. 53 soorten
-
Alle overige moderne vogels Neoaves
Negentien van de twintig vogelsoorten horen hier; de groep waaierde in korte tijd uiteen na de massa-uitsterving van 66 miljoen jaar geleden. 685 soorten
-
Flamingo's en futen Mirandornithes
De eerste aftakking van de Neoaves. Twee groepen die niet op elkaar lijken maar elkaars naaste verwanten zijn; in deze gids alleen vertegenwoordigd door de flamingo's. 7 soorten
-
Duiven, toerako's en verwanten Columbaves
Duiven en zandhoenders naast trappen, toerako's en koekoeken. 33 soorten
-
Trappen, toerako's en koekoeken Otidimorphae
De toerako's staan tegenover trappen en koekoeken samen; de takken volgen elkaar zo snel op dat de onderlinge volgorde per studie verschilt. 13 soorten
-
Duiven en zandhoenders Columbimorphae
Zandhoenders van de droge vlakten naast de duiven; twee groepen die elkaars naaste verwanten zijn. 20 soorten
-
-
Vogels van de elementen Elementaves
Nieuw benoemd in 2024, naar soorten die uitblinken in aarde, lucht, water en zon. De steun voor deze tak is redelijk, maar niet in elke analyse even sterk. 217 soorten
-
Kraanvogels en steltlopers Gruimorphae
Rallen en kraanvogels vormen één tak met alle steltlopers, meeuwen en sterns — plus de hoatzin, de meest onzekere plek in de hele stamboom. 135 soorten
-
Kraanvogelachtigen
Gruiformes
14 soorten
-
Steltloperachtigen
Charadriiformes
121 soorten
Grielen Burhinidae 4Kluten Recurvirostridae 2Scholeksters Haematopodidae 1Plevieren Charadriidae 17Goudsnippen Rostratulidae 1Jacana's Jacanidae 1Strandlopers en snippen Scolopacidae 38Vechtkwartels Turnicidae 1Krabplevieren Dromadidae 1Vorkstaartplevieren Glareolidae 5Jagers Stercorariidae 5Alken Alcidae 3Meeuwen en sterns Laridae 42
-
-
Keerkringvogels en watervogels Phaethoquornithes
De waterkant in de breedste zin: van keerkringvogels op volle zee tot reigers in het riet. 66 soorten
-
Keerkringvogels en zonnerallen Phaethontimorphae
Een kleine, oude tak; de studie kon niet uitsluiten dat hij elders in de boom thuishoort. 2 soorten
-
Water- en moerasvogels Aequornithes
Pinguïns, ooievaars, aalscholvers en reigers; samen met keerkringvogels en zonneral vormen ze Phaethoquornithes. 64 soorten
-
-
Nachtzwaluwen en gierzwaluwen Strisores
Vliegende insecteneters met een korte snavel en een enorme bek. 16 soorten
-
-
Landvogels Telluraves
De grote tak van roofvogels, uilen, spechten, valken en zangvogels. 428 soorten
-
Roofvogels, uilen, ijsvogels en spechten Afroaves
De tak waar dagroofvogels en uilen samenkomen met de bonte stoet van muisvogels, trogons, neushoornvogels en spechten. 82 soorten
-
Havikachtigen en uilen Hieraves
Of uilen werkelijk de zustergroep van de dagroofvogels zijn, is nog omstreden: de genen zijn er vrijwel gelijk over verdeeld. 56 soorten
-
Muisvogels, scharrelaars en spechten Coraciimorphae
De muisvogels, de enige vogelorde die alleen in Afrika leeft, vormen de eerste aftakking; de rest heet Cavitaves. 26 soorten
-
Muisvogelachtigen
Coliiformes
1 soort
-
Trogons en holenbroeders Cavitaves
Bijna alle soorten van deze tak broeden in een holte, in een boom of in een oever; de trogons splitsen zich als eerste af. 25 soorten
-
Neushoornvogels, ijsvogels en spechten Picocoraciae
Met hoppen en neushoornvogels als eerste aftakking; de rest heet Picodynastornithes. 25 soorten
-
Hoppen en neushoornvogels
Bucerotiformes
2 soorten
-
IJsvogels, bijeneters en spechten Picodynastornithes
Holenbroeders die hun nest zelf uitgraven, in een oever of in hout. 23 soorten
-
-
-
-
-
Valken, papegaaien en zangvogels Australaves
De verrassing van de moderne stamboom: valken staan hier, niet bij de haviken. 346 soorten
-
Valken en zangvogels Eufalconimorphae
De valken splitsen zich als eerste af; papegaaien en zangvogels blijven samen achter als Psittacopasserae. 346 soorten
-
Valkachtigen
Falconiformes
11 soorten
-
Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Twee groepen met elk hun eigen vorm van intelligentie: leren zingen en leren praten. 335 soorten
-
Papegaaiachtigen
Psittaciformes
3 soorten
-
Zangvogels
Passeriformes
332 soorten
Tsjagra's en bosklauwieren Malaconotidae 1Wielewalen Oriolidae 1Drongo's Dicruridae 2Monarchen Monarchidae 2Klauwieren Laniidae 11Kraaiachtigen Corvidae 14Buidelmezen Remizidae 1Mezen Paridae 5Baardmannetjes Panuridae 1Leeuweriken Alaudidae 21Graszangers Cisticolidae 6Rietzangers Acrocephalidae 17Sprinkhaanzangers Locustellidae 3Zwaluwen Hirundinidae 12Staartmezen Aegithalidae 1Cettizangers Cettiidae 2Boszangers Phylloscopidae 15Buulbuuls Pycnonotidae 4Grasmussen Sylviidae 23Brilvogels Zosteropidae 3Lachvogels Leiothrichidae 4Zijdestaart Hypocoliidae 1Goudhaantjes Regulidae 2Rotskruipers Tichodromidae 1Boomklevers Sittidae 4Boomkruipers Certhiidae 1Winterkoningen Troglodytidae 1Spreeuwen Sturnidae 13Waterspreeuwen Cinclidae 1Lijsters Turdidae 10Vliegenvangers Muscicapidae 49Honingzuigers Nectariniidae 7Wevers Ploceidae 5Wida's Viduidae 1Prachtvinken Estrildidae 7Heggenmussen Prunellidae 3Mussen Passeridae 14Kwikstaarten en piepers Motacillidae 19Vinkachtigen Fringillidae 24IJsgorzen en sneeuwgorzen Calcariidae 1Gorzen Emberizidae 19
-
-
-
-
-
-
-
Bron van de indeling: Indeling en volgorde van ordes, families, geslachten en soorten volgen AviList; de clades erboven volgen de familiegenomen-stamboom van het B10K-project en dragen namen uit de PhyloCode. AviList v2025b · Stiller et al. 2024, Nature 629, 851-860 (B10K)
Over deze site
Vorstmans Gids van de Vogels van Noord-Afrika en het Midden-Oosten is een educatieve site over de vogels van Marokko, Algerije, Tunesië, Libië, Egypte, Saoedi-Arabië, Jemen, Oman, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Bahrein, Koeweit, Irak, Jordanië, Israël, Samaria en Judea, Libanon en Syrië, gemaakt voor mensen die verder willen dan de eerste determinatie. De site is bewust licht gebouwd: statische HTML, geen trackers, geen cookies.
Als app op je telefoon
Je kunt deze gids aan het beginscherm van je telefoon toevoegen. Dan verschijnt er een eigen icoon en opent de site als een app, zonder adresbalk.
iPhone en iPad (Safari)
Open de site in Safari, tik op het deelicoon (het vierkantje met de pijl omhoog) en kies “Zet op beginscherm”.
Android (Chrome)
Open de site in Chrome, tik op het menu (de drie puntjes rechtsboven) en kies “App installeren” of “Toevoegen aan startscherm”.
Weer verwijderen
Op iPhone: houd het icoon ingedrukt en kies “Verwijder app”. Op Android: houd het icoon ingedrukt en sleep het naar “Verwijderen”, of kies dat in het menu.
De taal die je aan het lezen was gaat mee: de app opent in dezelfde taal als waarin je hem hebt toegevoegd.
Verder verandert er niets: de app is dezelfde site, alleen zonder de adresbalk van de browser eromheen.