Alle soorten › Spechtachtigen
Spechtachtigen | Piciformes
Woodpeckers and allies | Pícidos y afines | Woodpeckers and allies
De voet heeft twee tenen naar voren en twee naar achteren, een grip waarmee de vogel zich verticaal op een stam kan vastzetten of stevig op een tak kan zitten. In de Andes en langs de westkust omvat de orde vier families met samen 113 soorten: de spechten en dwergspechten, de toekans, arassari's en bergtoekans, de Amerikaanse baardvogels, en de toekanbaardvogel, de enige soort van zijn familie, die alleen in het nevelwoud van West-Colombia en West-Ecuador leeft. Uiterlijk hebben ze weinig gemeen, maar alle broeden in holten: spechten en baardvogels hakken die zelf uit in dood of zacht hout, terwijl toekans meestal een natuurlijke rottingsholte of een oud spechtenhol betrekken; de Andesgrondspecht van de boomloze hoogvlakten graaft zijn hol in een aarden wal. Nestmateriaal wordt niet aangedragen, en de witte eieren liggen op de kale bodem of op wat houtsnippers. De jongen komen blind en naakt uit het ei en hebben een verhoornd kussentje op het hielgewricht, waarmee ze op die ruwe bodem steunen. Beide ouders broeden en voeren. Vrijwel alle soorten zijn standvogels.
Families in deze orde
- Amerikaanse baardvogels | Capitonidae14 soortenEen familie van tropisch Zuid-Amerika die in het gebied goed vertegenwoordigd is: de gids telt veertien soorten in twee geslachten, in vochtig laaglandbos van de Amazone-aanloop en de Chocó, in heuvelbos en tot in het nevelwoud op de Andeshellingen. Het zijn gedrongen, kortstaartige vogels met een grote kop en een dikke, kegelvormige snavel, verwant aan de toekans en de spechten en net als die met een zygodactyle voet, twee tenen naar voren en twee naar achteren. Het verenkleed is bont, met rood, geel, oranje en zwart, en mannetje en vrouwtje verschillen vaak duidelijk; bij de roodkopbaardvogel heeft het mannetje een helderrode kop, het vrouwtje een blauw en groen getekende. Ze eten rijpe vruchten en insecten en sluiten zich vaak aan bij gemengde foerageergroepen in het kronendak. Daarbij doorzoeken ze graag dode, opgekrulde bladeren en mosklompen naar ongewervelden, waarbij ze zich soms ondersteboven hangend vastklemmen. De stem is een lage, droge ratel of een reeks korte, holle tonen. Het nest is een holte die ze zelf uithakken in vermolmd hout, zonder bekleding, met witte eieren.
- Toekanbaardvogels | Semnornithidae1 soortEen kleine familie van twee soorten, waarvan er één in het gebied voorkomt: de toekanbaardvogel, die alleen leeft in het nevelwoud op de westhelling van de Andes in Colombia en Ecuador. Toekanbaardvogels staan tussen de Amerikaanse baardvogels en de toekans in en werden pas op grond van DNA-onderzoek als eigen familie erkend. Het zijn gedrongen, dikkoppige vogels met een korte, zware snavel; bij deze soort is die bleek met een donkere punt. Het verenkleed is bont: een zwarte kop met een witte streep achter het oog, een blauwgrijze keel, een felrode borst, een olijfbruine rug en een gele stuit, en het mannetje draagt een klein zwart kuifje in de nek. Ze eten vooral vruchten en bessen, aangevuld met insecten, en foerageren in paren of kleine groepjes in de middelste en hogere lagen van het bos. Paren zingen in duet met luide, holle, toeterende tonen. Ze broeden in holten in dood of vermolmd hout, die ze zelf uithakken, en jongen uit eerdere broedsels helpen soms bij het grootbrengen. De eieren zijn wit. Door de vangst voor de kooivogelhandel en het verdwijnen van bos is de soort achteruitgegaan.
- Toekans | Ramphastidae32 soortenIn het gebied van deze gids leven 32 soorten in vijf geslachten: de grote toekans van het geslacht Ramphastos, de slankere, in groepen levende arassari's van het laagland, de groene arassari's van het geslacht Aulacorhynchus in heuvel- en nevelwoud, de grijsblauwe bergtoekans van het geslacht Andigena hoog in het Andeswoud en de kleine Selenidera-toekans, waarvan de mannetjes een gele oorvlek dragen. De enorme, vaak bont gekleurde snavel is lichter dan hij lijkt: onder een dunne hoornlaag zit een sponzig netwerk van botbalkjes met veel lucht. Met die snavel bereiken ze vruchten aan dunne twijgen die hun gewicht niet zouden dragen, en de rijk doorbloede snavel helpt ook bij het afgeven van warmte. De snijranden zijn getand en de tong is lang, smal en aan de rand rafelig als een veer. De voet is zygodactyl. Toekans eten vooral vruchten, die ze met een opgeworpen kop doorslikken, maar ook insecten, hagedissen en eieren en jongen van andere vogels. De stem is weinig muzikaal: kwakende, krassende of keffende roepen die ver dragen. Ze slapen in boomholten, waarbij ze de staart over de rug vouwen; arassari's delen zo een slaapholte met een hele groep. Het nest is een holte in een boom, vaak een oud spechtenhol, met twee tot vier witte eieren.
- Spechten | Picidae66 soortenEen rechte, beitelvormige snavel en een schedel die de klappen opvangt: de snavelbasis rust op sponsachtig bot, zware nekspieren sturen de slag, en de neusgaten liggen achter dekveertjes die het stof tegenhouden. De tong is buitengewoon lang en draagt aan de punt weerhaakjes of kleverig speeksel; hij wordt gedragen door twee dunne, verlengde botstaven die om de schedel heen lopen en de tong ver buiten de snavel schuiven. De staartpennen zijn bij de meeste soorten stijf en spits en dienen bij het klimmen als derde steunpunt; het klimmen gaat in korte rukjes omhoog, de vlucht in golven van enkele slagen en een duik op gesloten vleugels. In plaats van zang gebruiken ze roffels: een snelle serie slagen op een resonerende tak, waarmee het territorium wordt afgekondigd en een partner gelokt.