De leefgebieden van de Andes en de westkust — Vorstmans Gids van de Vogels van Andesgebied en westkust

Zee A

Alle leefgebieden waarin zeewater de doorslag geeft, van de warme Panamabocht voor de kust van Colombia tot de koele wateren voor Zuid-Peru en de oceaan rond de Galápagos. De indeling volgt diepte en afstand tot de kust: de open oceaan voorbij de rand van het continentaal plat, en het kustwater erboven, waar de Humboldtstroom koud, voedselrijk water naar boven brengt. Die opwelling maakt deze zee tot een van de visrijkste ter wereld en voedt enorme aantallen zeevogels. Voor vogels loopt het bereik van albatrossen en stormvogeltjes die alleen om te broeden aan land komen tot pelikanen, aalscholvers en sterns die vlak onder de kust vissen.

Open oceaan A1 Paracas, Peru 59 soorten

Het diepe water voorbij de rand van het continentaal plat, waar de bodem snel wegzakt naar duizenden meters, met inbegrip van de oceaan tussen het vasteland en de Galápagos. De rand van het plat is de grens met Humboldtstroom en kustzee. Zeevogels die op de Galápagos broeden zwermen hier uit om te foerageren: Galápagosalbatros, Galápagosstormvogel, Galápagospijlstormvogel, Galapagosstormvogeltje en Zwaluwstaartmeeuw, die 's nachts jaagt. Humboldtstormvogeltje en Gekraagd stormvogeltje broeden diep in de woestijn en zoeken hier hun voedsel. Uit het zuiden komen Salvins albatros, Chileense grote pijlstormvogel en Grauwe pijlstormvogel buiten de broedtijd naar deze wateren, en Grauwe franjepoot en Rosse franjepoot overwinteren in grote groepen op zee.

Naar de soorten
Humboldtstroom en kustzee A2 Islas Ballestas, Peru 70 soorten

Het water boven het continentaal plat, van de laagwaterlijn tot de rand van het plat, waar Open oceaan begint. Voor Peru en het zuidwesten van Ecuador stuwt de Humboldtstroom koud, voedselrijk water omhoog, met enorme scholen ansjovis als basis van het voedselweb; noordelijker, in de Golf van Guayaquil en de Panamabocht, is het kustwater warm. Boven de koude zee jagen Humboldtgent, Peruaanse pelikaan, Guanoaalscholver en Incastern in grote groepen, duikt Peruaanse alkstormvogel naar kleine vis en kreeftjes en zwemt Humboldtpinguïn langs de kust. Grijze meeuw en, 's winters, Franklins meeuw zijn talrijk. In het warmere noorden vissen Blauwvoetgent, Bruine pelikaan en Amerikaanse fregatvogel. Bij El Niño warmt de zee op, verdwijnt de ansjovis en sterven of vertrekken veel zeevogels.

Naar de soorten

Kust B

De smalle strook waar land en zee elkaar raken, langs de Pacifische kust van de regenrijke Chocó in Colombia via de mangroven van Ecuador tot de kale woestijnkust van Peru. De indeling volgt ondergrond en water: los zand, kale rots en kliffen, eilanden vol broedende zeevogels, bos in zout water, slik en lagunes, en zoutmoerassen en zoutpannen achter de kust. Voor vogels is deze kust een knooppunt: steltlopers uit Noord-Amerika overwinteren hier of rusten op de trek, en de koude Humboldtstroom voedt kolonies van guanovogels, pinguïns en sterns die nergens anders zo talrijk zijn. De kust van de Galápagos valt onder een eigen groep.

Zandstrand en kustduinen B1 Playa Roja, Paracas, Peru 74 soorten

Stranden van zand en schelpengruis, strandwallen en de duinen erachter, langs de hele Pacifische kust maar het meest uitgestrekt langs de woestijnkust van Peru, waar het zand vaak direct overgaat in kale woestijn. Waar de kust rotsig wordt begint Rotskust en zeekliffen. In de vloedlijn rennen Drieteenstrandloper en Regenwulp achter de golven aan, en Sneeuwplevier broedt op het open zand. Peruaanse dwergstern legt zijn eieren op kale vlakten achter het strand en vist in de branding. Kustholengraver loopt over strand en duinen. Simeonsmeeuw is de gewone grote meeuw, en Grijze meeuw, die ver landinwaarts in de woestijn broedt, zoekt hier in groepen voedsel.

Naar de soorten
Rotskust en zeekliffen B2 Paracas, Peru 45 soorten

Rotsige kustlijn met branding, rotsplateaus die bij eb droogvallen en steile kliffen die direct uit zee oprijzen, vooral langs de zuidkust van Peru en het schiereiland Paracas. Kale eilanden met grote broedkolonies horen bij Guano-eilanden en zeevogelkolonies, en zandige kust bij Zandstrand en kustduinen. Op de rotsen in de branding zoekt Brandingwipstaart, een soort die alleen langs deze kust leeft, tussen wier en mosselen naar voedsel, samen met Zuid-Amerikaanse zwarte scholekster. Roodpootaalscholver broedt op richels in de kliffen, Incastern in spleten en holen, en Humboldtpinguïn in grotten aan de voet. 's Winters zoeken Brandingloper, Amerikaanse grijze ruiter en Steenloper hun voedsel op de natte rotsen.

Naar de soorten
Guano-eilanden en zeevogelkolonies B3 Islas Ballestas, Peru 25 soorten

Kale, droge eilanden en landtongen voor de kust waar zeevogels in enorme dichtheden broeden en hun mest zich ophoopt tot lagen guano, eeuwenlang gewonnen als meststof. Bekend zijn de Ballestas- en Chincha-eilanden voor Peru en Isla de la Plata voor Ecuador; de broedkusten van de Galápagos vallen onder Galápagos-kust en lavavelden. De drie klassieke guanovogels zijn Guanoaalscholver, Humboldtgent en Peruaanse pelikaan, die in dichte kolonies op de vlakke toppen broeden. Humboldtpinguïn en Peruaanse alkstormvogel graven nesten in de guano, en Incastern broedt in spleten. Op Isla de la Plata, in warmer water, broeden Blauwvoetgent, Nazcagent, Roodsnavelkeerkringvogel en Amerikaanse fregatvogel.

Naar de soorten
Mangrove B4 Manglares de Tumbes, Peru 108 soorten

Getijdenbos van mangrovebomen op slikkige oevers die bij vloed onderlopen, langs de warme kust van Tumbes in Noord-Peru, rond de Golf van Guayaquil en langs de Pacifische kust van Colombia en Noord-Ecuador, waar het regenwoud van de Chocó tot aan de mangroven reikt. Kale slikvlakten ervoor horen bij Getijdenvlakte, lagune en estuarium, en de mangroven van de Galápagos bij Galápagos-kust en lavavelden. Grijze ral en Roodnekbosral sluipen over het slik tussen de luchtwortels, Mangrovezanger zingt in het bladerdak en Zwarte buizerd jaagt op krabben. Geelkruinkwak, Witbuikreiger en Witte ibis zoeken bij eb voedsel, Rode lepelaar foerageert in de kreken, en in de bomen broeden reigers in kolonies.

Naar de soorten
Getijdenvlakte, lagune en estuarium B5 Pantanos de Villa, Lima, Peru 131 soorten

Slik- en zandvlakten die bij eb droogvallen, brakke kustlagunes en de mondingen van rivieren, zonder hogere begroeiing. Waar zoutplanten de hogere delen begroeien begint Kwelder, zoutmoeras en zoutpan. Grote slikvlakten liggen rond de Golf van Guayaquil; aan de droge kust van Peru liggen lagunes als het estuarium van Virrilá bij Sechura en de lagunes van Mejía bij Arequipa, waar Chileense flamingo foerageert. Van september tot april zijn Alaskastrandloper, Grijze strandloper, Regenwulp, Willet, Zilverplevier en Kleine grijze snip talrijk. Amerikaanse schaarbek rust op de zandbanken, Bahamapijlstaart zwemt in de lagunes en Reuzenfuut duikt er naar vis.

Naar de soorten
Kwelder, zoutmoeras en zoutpan B6 Pantanos de Villa, Lima, Peru 52 soorten

Lage begroeiing van zoutgras en vetplanten op de hogere delen van de kust die alleen bij springtij of hoge golven onderlopen, met daarachter kale zoutvlakten en zoutwinningen. Droogvallend slik en open lagunes horen bij Getijdenvlakte, lagune en estuarium; de zoutvlakten van het altiplano bij Zoutmeren en zoutvlakten van het altiplano. De zoutpannen van het schiereiland Santa Elena in Ecuador zijn bekend om de grote aantallen Grote franjepoot die er op de trek pleisteren, samen met Steltstrandloper, Kleine geelpootruiter en Chileense flamingo. Amerikaanse steltkluut broedt aan de randen van de bekkens, Sneeuwplevier op de kale zoutkorst, en Amerikaanse kleine zilverreiger jaagt in het ondiepe water.

Naar de soorten

Binnenwater C

Alle zoete en zoute wateren landinwaarts van de kust, van de hoefijzermeren in het Amazonelaagland tot de meren en zoutvlakten van het altiplano op 3600 meter en hoger. De indeling volgt stroming, hoogte en zoutgehalte: stilstaand water in het laagland, zoete meren in de hoge Andes, zoutmeren en salares op de puna, snelstromende bergbeken en brede laaglandrivieren met zandbanken. Moerassen, venen en oeverbos langs dit water vormen een eigen groep. Voor vogels is het bereik groot: van Hoatzin en Hoornhoenderkoet aan de oevers van Amazonemeren tot futen die alleen op één Andesmeer leven, en drie soorten flamingo's op de zoutmeren van het altiplano.

Laaglandmeren en cochas C1 Lago Sandoval, Tambopata, Peru 168 soorten

Stilstaand zoet water in het laagland: hoefijzermeren die zijn afgesneden van meanderende Amazonerivieren, in Peru cochas genoemd, de ondiepe meren van de Beni in Bolivia en stuwmeren in de droge kustvlakte. Drijvende planten als waterhyacint en de reuzenwaterlelie Victoria amazonica bedekken delen van het water. Riet, gras en moeras langs de oever horen bij Laaglandmoeras en natte graslanden. In het struikgewas aan de rand van cochas leeft Hoatzin, Hoornhoenderkoet roept vanaf de oever en Leljacana loopt over de drijvende bladeren. Amerikaanse slangenhalsvogel en Bigua-aalscholver drogen hun vleugels op takken, Kleine fuutkoet en Agamireiger houden zich schuil onder overhangende takken, en Grootsnavelstern vist boven open water.

Naar de soorten
Andesmeren en hoogvlaktemeren C2 Laguna Cuicocha, Ecuador 88 soorten

Zoete meren en lagunes hoog in de Andes, van kleine gletsjermeren in de páramo van Colombia en Ecuador tot het Titicacameer en het Junínmeer op de puna van Peru en Bolivia. Rietkragen van totora omzomen veel meren. Zoute meren horen bij Zoutmeren en zoutvlakten van het altiplano, en de natte venen eromheen bij Andesveen en bofedal. Twee futen leven nergens anders: de vliegonbekwame Titicacafuut op het Titicacameer en enkele meren in de buurt, en Punafuut op het Junínmeer. Reuzenkoet bouwt grote drijvende nesten, en Punakoet, Zilverfuut, Punataling, Zuid-Amerikaanse pijlstaart en Andeseend zijn gewone verschijningen. Andesmeeuw broedt aan de oevers; in de páramo is Andestaling de gewone eend.

Naar de soorten
Zoutmeren en zoutvlakten van het altiplano C3 Salar de Uyuni, Bolivia 18 soorten

Zoute en brakke meren en uitgestrekte zoutvlakten op de droge puna van het zuidwesten van Bolivia en het zuiden van Peru, op ongeveer 3600 tot ruim 4500 meter, zoals de salares van Uyuni en Coipasa, het Poopómeer en de gekleurde lagunes van het zuidwesten van Bolivia. Zoete meren horen bij Andesmeren en hoogvlaktemeren, en zoutpannen aan de kust bij Kwelder, zoutmoeras en zoutpan. In het ondiepe, met algen en kreeftjes verrijkte water foerageren drie soorten flamingo's: Andesflamingo, James' flamingo en Chileense flamingo. Andeskluut en Punaplevier broeden langs de oevers, Punataling zwemt in de brakke lagunes, en Bairds strandloper en Grote franjepoot uit Noord-Amerika pleisteren hier op de trek.

Naar de soorten
Andesrivieren en bergbeken C4 Camino Inca, Cusco, Peru 37 soorten

Snelstromend, helder water met rotsblokken, stroomversnellingen en watervallen, van de beken van de hoge Andes tot de woeste rivieren die door de kloven van de oostflank en de westhellingen naar beneden storten. Het bos langs de oevers hoort bij de bergbossen van de Andes of bij Oeverbos van de Andes en de kustvalleien, en waar de stroming in het laagland vertraagt beginnen Laaglandrivieren en zandbanken. Bergbeekeend zwemt tegen de stroom in en rust op rotsen midden in het water, en Witkopwaterspreeuw duikt in de branding. Bergbeektachuri en Zwarte phoebe jagen vanaf stenen. Lager, aan de voet van de Andes, leven Gestreepte tijgerroerdomp, Zonneral en Zeemstuitzanger, en Witkraaggierzwaluw broedt achter watervallen.

Naar de soorten
Laaglandrivieren en zandbanken C5 Río Tambopata, Peru 152 soorten

Brede, trage rivieren van het laagland met wisselende waterstanden, zoals de Marañón, de Ucayali, de Napo, de Madre de Dios en de Mamoré in het Amazonegebied, en de Guayas en de rivieren van de Chocó aan de Pacifische kant. In de droge tijd komen grote zand- en grindbanken droog te liggen; jonge begroeiing op eilanden hoort bij Várzea, igapó en riviereilanden. Op de kale banken broeden Grootsnavelstern, Amazonestern, Amerikaanse schaarbek, Halsbandplevier en Zandkleurige nachtzwaluw, en Cayennekievit loopt langs de waterlijn. Trapstaartnachtzwaluw rust overdag op de banken, Witbandzwaluw jaagt laag over het water, en Amerikaanse reuzenijsvogel vist vanaf oevertakken. Langs rivieren in het zuidwesten van het Amazonegebied graast Orinocogans op de oevers.

Naar de soorten

Moerassen, venen en oeverbos D

Alle leefgebieden waar de bodem langdurig of seizoensgebonden nat is, van de rietmoerassen aan de woestijnkust tot de kussenvenen hoog op de puna en de overstroomde bossen van het Amazonegebied. De indeling volgt hoogte en begroeiing: open moerassen en natte graslanden in het laagland, venen, natte weiden en bofedales in páramo en puna, bos dat in de regentijd onder water loopt, permanente palmmoerassen, en het smalle oeverbos langs rivieren in de Andes en de woestijnvalleien. Open water hoort bij Binnenwater. Voor vogels gaat het om rallen, reigers en moerasvogels in het laagland, ganzen en steltlopers op de hoogvlakte, en specialisten van riviereilanden en palmmoerassen.

Laaglandmoeras en natte graslanden D1 Pampas del Beni, Bolivia 260 soorten

Kruidachtige moerassen met riet, biezen en hoge grassen en natte graslanden die in de regentijd onderlopen, in het Amazonelaagland en aan de Pacifische kant, van La Segua in Manabí tot de Pantanos de Villa bij Lima. Staan er bomen of palmen in het moeras, dan is het Palmmoeras (aguajal) en moerasbos; open water hoort bij Laaglandmeren en cochas, en overstroomde savanne bij de savannen van het laagland. In het Amazonegebied zijn Leljacana, Amerikaans purperhoen, Koerlan, Slakkenwouw, Witkopwatertiran en Zwartkopdonacobius typisch. In de totorarietvelden aan de woestijnkust van Peru leven Ornaattachuri, Rietzangerstekelstaart en Loodgrijze ral.

Naar de soorten
Andesveen en bofedal D2 Sinakara (Qoyllur Rit'i), Peru 87 soorten

Kussenvenen, natte weiden en bofedales hoog in de Andes, vooral boven 3500 meter: in de páramo van Colombia en Ecuador en op de puna van Peru en Bolivia. Bofedales zijn drassige vlakten van dichte, harde kussenplanten zoals Distichia muscoides, doorsneden met poeltjes en beekjes, en zijn belangrijke graasgronden voor alpaca's en lama's. Open meerwater hoort bij Andesmeren en hoogvlaktemeren. Andesgans graast in paren en groepen, Puna-ibis prikt in de natte bodem, en Andeskievit en Punakwartelsnip zijn er algemeen. Langs de beekjes zoeken de zeldzame Diadeemplevier, Witvleugelwipstaart en Salvins negrito voedsel. In de páramovenen van het noorden leeft Páramosnip.

Naar de soorten
Várzea, igapó en riviereilanden D3 Peruaans Amazonegebied 576 soorten

Bos langs de grote rivieren van het Amazonegebied dat elk jaar maandenlang onder water loopt: várzea langs witwaterrivieren met slib uit de Andes, zoals de Amazone, de Ucayali en de Napo, en het armere igapó langs zwartwaterrivieren zoals de Nanay. Daarbij hoort de jonge begroeiing op riviereilanden, met Tessaria, Cecropia, wilgen en hoog riet. Ook in de Chocó staan bossen langs rivieren periodiek onder water. Permanent natte palmmoerassen horen bij Palmmoeras (aguajal) en moerasbos. Hoatzin en Amazoneparasolvogel zijn typisch. Riviereilanden hebben eigen specialisten: Zwart-witte mierkruiper, Castelnaus mierklauwier, Witbuikstekelstaart, Parkers stekelstaart, Kleine kwikstaarttiran en Riviertachuri.

Naar de soorten
Palmmoeras (aguajal) en moerasbos D4 La Primavera, Vichada, Colombia 115 soorten

Permanent natte moerasbossen in het Amazonelaagland, vaak gedomineerd door de aguajepalm, Mauritia flexuosa, die uitgestrekte palmmoerassen vormt, in Peru aguajales genoemd. Grote aguajales liggen onder meer in Pacaya-Samiria en rond Iquitos. Bos dat alleen in het hoogwaterseizoen onderloopt hoort bij Várzea, igapó en riviereilanden, en open moeras zonder bomen bij Laaglandmoeras en natte graslanden. Veel vogels zijn hier aan de palmen gebonden: Roodbuikara eet de vruchten en broedt in dode stammen, net als Blauwgele ara. Palmkruiper zoekt tussen de palmbladeren naar insecten, Zwaveltiran broedt in de kronen en Braziliaanse palmgierzwaluw nestelt in de afhangende dode bladeren.

Naar de soorten
Oeverbos van de Andes en de kustvalleien D5 Andeselzen langs een bergweg 283 soorten

Smalle galerijbossen en oeverstruweel langs rivieren en beken in de Andes en in de woestijnvalleien van de Peruaanse kust, waar het water een groene strook door kale hellingen trekt. In de Andes groeit vaak els, Alnus acuminata; in de kustvalleien wilg, Tessaria en algarrobo. Overstromingsbos in het laagland hoort bij Várzea, igapó en riviereilanden, en het snelle water zelf bij Andesrivieren en bergbeken. In de kustvalleien zijn Lessons amazilia, Atacamakolibrie, Rode tiran, Langstaartspotlijster, Groefsnavelani en Peruaanse treurduif algemeen, en in het zuiden van Peru leeft hier de Zwartteugelgors. In de dalen van de Andes zijn Chiguancolijster en Goudsnavelsaltator gewone bewoners van het oeverstruweel.

Naar de soorten

Vochtig laaglandbos E

Altijdgroene bossen van het warme, natte laagland en de lagere hellingen aan weerszijden van de Andes, waar het grootste deel van het jaar regen valt. Aan de Pacifische kant liggen het Chocó-regenwoud en het vochtige bos van West-Ecuador, aan de oostkant het enorme Amazonebekken met zijn voetheuvels. Bos dat in de droge tijd zijn blad verliest hoort bij Droogbos, kustwoestijn en doornstruweel, regelmatig overstroomd bos bij Moerassen, venen en oeverbos, en bos boven ongeveer 1200 m bij Bergbos van de Andes. Voor vogels is dit de rijkste groep van de gids, met toekans, papegaaien, manakins, miervogels, cotinga's en grote bosarenden.

Chocó-regenwoud E1 Nuquí, Chocó, Colombia 319 soorten

Zeer nat, hoog regenwoud van het Pacifische laagland van Colombia en noordwest-Ecuador, een van de regenrijkste streken ter wereld. Het bos is dicht, vol palmen, epifyten en mossen, en wordt doorsneden door talloze rivieren. Heuvels boven ongeveer 900 m horen bij Lager bergregenwoud van de noordelijke Andes, en zuidelijker gaat het over in West-Ecuadoraans vochtig bos. Het Chocó heeft veel eigen soorten: Chocótoekan en Vijfkleurenbaardvogel zitten in het bladerdak, Blauwstaarttrogon en Kortstaartmiervogel in de lagere lagen, Witte cotinga valt op boven de boomkruinen en Roodborstpitpit zoekt voedsel in bloeiende bomen. In Colombia leeft Bruinrugoropendola, en Harpij jaagt er nog op apen en luiaards.

Naar de soorten
West-Ecuadoraans vochtig bos E2 Nuquí, Chocó, Colombia 327 soorten

Groenblijvend en halfgroenblijvend bos van het laagland en de lage kustcordilleras van midden-Ecuador, de overgang tussen het natte Chocó in het noorden en het droge Tumbes-gebied in het zuiden. Een groot deel is gekapt voor bananen, cacao en weiland; er resten vooral bosgebieden in de heuvels van de kustcordilleras. Natter bos in het noorden hoort bij Chocó-regenwoud, bos dat in de droge tijd kaal staat bij Tumbes-droogbos en doornstruweel. Kenmerkende vogels zijn Grijsrugbuizerd, Bleeksnavelarassari, Zwartsnaveltoekan, Geschubde baardvogel, Okerattila en Purperkeelvruchtenkraai. In de laatste grote bossen van de kustcordilleras leeft nog Buffons ara.

Naar de soorten
Amazone-regenwoud op terra firme E3 Collpa Colorado, Tambopata, Peru 585 soorten

Hoog, gesloten regenwoud op grond die niet overstroomt, verspreid over het Amazonelaagland van Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia. Het is het meest uitgestrekte bostype van de gids, met reuzenbomen zoals ceiba, Ceiba pentandra, en in het zuidwesten paranotenboom, Bertholletia excelsa. Op arm wit zand groeit laag, dun witzandbos (varillal), zoals rond Iquitos. Bos langs de rivieren dat regelmatig onder water staat hoort bij Várzea, igapó en riviereilanden, de heuvels aan de voet van de Andes bij Voetheuvelbos van de oostflank. Grote tinamoe en Mesbekpauwies lopen over de bosbodem, Roodoogmiertimalia volgt trekmieren, Roodsnaveltoekan zit in het bladerdak en de roep van Schreeuwpiha klinkt overal. Harpij broedt in de hoogste bomen. In het witzandbos leven eigen soorten als Allpahuayomiervogel en Mishanavliegenpikker.

Naar de soorten
Bamboebos E4 Colombia 111 soorten

Bos waarin dichte stands van stekelige Guadua-bamboe, Guadua weberbaueri en Guadua sarcocarpa, het beeld bepalen, vooral in het zuidwesten van het Amazonegebied (Madre de Dios, Pando) en aan de voet van de Andes. De bamboe bloeit na tientallen jaren tegelijk, sterft dan af en groeit opnieuw op, zodat het bos steeds verandert. Gemengd regenwoud zonder bamboe hoort bij Amazone-regenwoud op terra firme. Een groep vogels is grotendeels aan bamboe gebonden: Bamboemierklauwier, Peruaanse miervogel, Goeldi's miervogel, Streepkopmiervogel, Wenkbrauwbreedbektiran, Witwangtodietiran, Gestreepte todietiran en Ucayalikrombekbladspeurder. Oranjekopspecht is een zeldzame bamboespecialist.

Naar de soorten
Voetheuvelbos van de oostflank E5 Alto Madre de Dios, Peru 576 soorten

Heuvel- en voetheuvelbos aan de oostflank van de Andes, van ongeveer 400 tot 1200 m, waar het Amazonelaagland overgaat in de bergen. Het bos groeit op steile, door beken doorsneden hellingen en vangt veel regen. Het vlakke laagland hoort bij Amazone-regenwoud op terra firme, hoger bergbos bij Lager bergregenwoud van de noordelijke Andes of Lager bergbos van de Yungas. Hier mengen laagland- en bergvogels, en een aantal soorten is aan deze smalle strook gebonden, zoals Koperborstglansvogel, Vuurkeelcotinga, Blauwkapmanakin in Peru en Gekuifde draadkolibrie. Reinwardts pepervreter houdt zich op in de middelste lagen, Amazoneparasolvogel baltst in de boomtoppen en Soldatenara vliegt in paren langs de hellingen.

Naar de soorten
Secundair bos en bosrand E6 Alto Madre de Dios, Peru 1534 soorten

Jong, opgroeiend bos, verlaten kapvlakten, struikgewas langs wegen en de randen van oud bos in het laagland aan beide kanten van de Andes. Het is een snel veranderend landschap van pioniersbomen zoals Cecropia, ruigte en lianen, dat na kap of verlaten landbouw ontstaat. Open akkers en weiland horen bij Cultuurland en bebouwd gebied, gesloten oud bos bij de andere formaties van Vochtig laaglandbos. De vogels zijn vooral algemene soorten van open en halfopen terrein: Wegbuizerd, Kleine ani, Grote kiskadie, Bisschopstangare, Jacarinagors en Geelstuitbuidelspreeuw. Ten oosten van de Andes is Fluweeltangare algemeen, ten westen Vuurrugtangare.

Naar de soorten

Droogbos, kustwoestijn en doornstruweel F

Bossen, struwelen en woestijnen van streken met een lange droge tijd of vrijwel zonder regen. Langs de Pacifische kust van zuidwest-Ecuador en Peru ligt een gordel van droogbos die zuidwaarts overgaat in een van de droogste woestijnen ter wereld, met mistoasen op de kustheuvels. In de regenschaduw van de Andes liggen droge binnendalen, zoals die van de Marañón, en in het zuidoosten van Bolivia het Chiquitano-bos en de Chaco. Altijdgroen bos hoort bij Vochtig laaglandbos, droge struwelen boven de boomgrens bij Páramo, puna en hooggebergte. Voor vogels zijn deze gebieden rijk aan eigen soorten, met veel endemen van de Tumbes-regio, de Marañón en de Boliviaanse droge dalen.

Tumbes-droogbos en doornstruweel F1 Cerro Talpalpa 198 soorten

Seizoensgebonden droogbos en doornstruweel van zuidwest-Ecuador en noordwest-Peru, dat in de regentijd groen uitloopt en de rest van het jaar grotendeels kaal staat. Op de heuvels groeit ceibabos met dikstammige ceibo, Ceiba trichistandra, en palo santo, Bursera graveolens; in het vlakke land van Tumbes en Piura overheerst open algarrobo-struweel van Prosopis pallida. Vochtiger bos in het noorden hoort bij West-Ecuadoraans vochtig bos, de droge binnendalen bij Droogbos van de Marañón en de noordelijke inter-Andesdalen. Typische vogels zijn Roodkopchachalaca, Guayaquilaratinga, Grijswangparkiet, Ecuadoraanse trogon, Bleekpootovenvogel, Zebrawinterkoning en Stolzmanns gors. In het algarrobo-struweel van noordwest-Peru leeft de zeldzame Peruaanse zaagvink.

Naar de soorten
Droogbos van de Marañón en de noordelijke inter-Andesdalen F2 Río Chinchipe, San Ignacio, Peru 160 soorten

Droogbos, cactusstruweel en kale droge hellingen in de diepe dalen van de noordelijke Andes, waar de bergen de regen tegenhouden. Het grootste en rijkste gebied is de vallei van de Marañón in noord-Peru; kleinere droge dalen liggen in Ecuador en Colombia, zoals bij Huancabamba, Jubones, Chota en Patía. Zuilcactussen, doornstruiken en lage bladverliezende bomen bepalen het beeld. Het droogbos van de kust hoort bij Tumbes-droogbos en doornstruweel, de droge dalen van midden-Peru en Bolivia bij Droge inter-Andesdalen van Peru en Bolivia. De Marañón is rijk aan eigen soorten, zoals Geelwangmuspapegaai, Marañónmaansluiper, Marañónlijster, Roodrugstekelkruin, Taanbuiktangare, Salvins duif, Grijsvleugelincagors en Geelbaardincagors.

Naar de soorten
Droge inter-Andesdalen van Peru en Bolivia F3 Apurímac-canyon bij Choquequirao, Peru 187 soorten

Droog struweel, cactushellingen en restanten droogbos in de diepe dalen van midden- en zuid-Peru en Bolivia, zoals die van de Mantaro, de Apurímac en de Urubamba, en de droge dalen rond Cochabamba en in Chuquisaca. Molle, Schinus molle, doornstruiken en zuilcactussen groeien op stenige hellingen, vaak tussen akkers en terrassen. De droge dalen verder naar het noorden horen bij Droogbos van de Marañón en de noordelijke inter-Andesdalen, natte hellingen bij Bergbos van de Andes. Kenmerkend zijn Reuzenkolibrie, Bergnimf, Zwartnekgrondspecht en Grijsflankboomgors. In de Boliviaanse dalen leven Boliviaanse troepiaal en Boliviaanse aardkruiper, en Monniksparkiet broedt daar in rotswanden.

Naar de soorten
Kustwoestijn F4 Olmos, Peru 56 soorten

Kale en schaars begroeide woestijn langs de Pacifische kust, van de Sechura-woestijn in noordwest-Peru tot de zuidkust van Peru, doorsneden door droge ravijnen. Er valt vrijwel nooit regen, maar in sommige jaren brengt El Niño plotseling groen. Op zandvlakten groeien plaatselijk velden van grijze luchtplanten, Tillandsia, die hun vocht uit de mist halen. Mistoasen op de kustheuvels horen bij Lomas, groene rivierdalen bij Oeverbos van de Andes en de kustvalleien. De vogels zijn weinig talrijk maar bijzonder: Peruaanse griel, Kustholengraver, Patagonische kwartelsnip, Holenuil en Kortstaartveldtiran leven op de vlakten, Stolzmanns zwaluw in de noordelijke woestijn en Cactuscanastero op de cactushellingen aan de voet van de Andes.

Naar de soorten
Lomas F5 Lomas de Lachay, Peru 20 soorten

Kruiden- en struikvegetatie op kustheuvels in de woestijn, die in de wintermaanden leeft van de dichte zeemist (garúa) die tegen de hellingen condenseert. In die maanden bloeien er eenjarige planten en bloembollen, zoals amancae, Ismene amancaes; in de zomer verdorren de lomas grotendeels. Bekende voorbeelden zijn Lachay ten noorden van Lima en Atiquipa in het zuiden, waar ook bomen als tara, Caesalpinia spinosa, groeien. De kale woestijn eromheen hoort bij Kustwoestijn. Vogels van de lomas zijn onder meer Grijsflanksaffraangors, die in grote groepen rondtrekt, Patagonische kwartelsnip, Kustholengraver, Cactuscanastero, Langstaartspotlijster, Peruaanse schaarstaartkolibrie en Atacamakolibrie.

Naar de soorten
Chiquitano-droogbos en Chaco F6 Departement Santa Cruz, Bolivia 214 soorten

Halfbladverliezend bos van de Chiquitania en het doornbos en struweel van de Boliviaanse Chaco, in het laagland van zuidoost-Bolivia. Het Chiquitano-bos is hoog en in de droge tijd grotendeels kaal; zuidelijker wordt het lager en dorniger, met quebracho, Schinopsis, flessenbomen en cactussen. Natte savannen horen bij Beni-savanne en cerrado, de bossen van de Andeshellingen bij Bergbos van de Andes. Typische vogels zijn Kuifseriema, Blauwkroonparkiet, Groenwangparkiet, Reuzentoekan, Purpergaai, Grote muisspecht, Grote kwikstaarttiran, Roodkuifkardinaal en Maskermuggenvanger. In de Chiquitania leeft Pluchekapgaai, en in de Chaco jaagt de zeldzame Chaco-arend.

Naar de soorten

Bergbos van de Andes G

Bossen op de hellingen van de Andes, van ongeveer 900 tot 1200 m tot aan de boomgrens, waar wolken en regen het hele jaar voor vocht zorgen. In het noorden liggen het subtropische bergregenwoud en het nevelwoud van Colombia, Ecuador en noord-Peru, in het zuiden de Yungas van Peru en Bolivia; daarboven staan verspreide bosjes van Polylepis. Bos onder ongeveer 900 tot 1200 m hoort bij Vochtig laaglandbos, droge bergdalen bij Droogbos, kustwoestijn en doornstruweel, en het boomloze land boven de boomgrens bij Páramo, puna en hooggebergte. Voor vogels zijn deze bossen bijzonder rijk, met tangares, kolibries, mierpitta's, bergtoekans, quetzals en veel endemen.

Lager bergregenwoud van de noordelijke Andes G1 Reservaat Maquipucuna, Ecuador 667 soorten

Subtropisch bergregenwoud van ongeveer 900 tot 2000 m op beide flanken van de Andes van Colombia, Ecuador en noord-Peru, en op de hellingen van de Colombiaanse binnendalen. Het bos is hoog en rijk aan epifyten, boomvarens en palmen, en ligt vaak in wolken. Lager bos hoort bij Chocó-regenwoud of Voetheuvelbos van de oostflank, het nevelwoud daarboven bij Nevelwoud en hoger bergregenwoud van de noordelijke Andes. Rode rotshaan baltst in groepen bij rotsige beken, Goudkopquetzal en Oranjebuikcotinga eten vruchten, en gemengde groepen tangares met Goudtangare trekken door het bladerdak. Op de westflank leven Toekanbaardvogel, Stompveermanakin en Zilvergroene tangare, in Colombia Veelkleurige tangare.

Naar de soorten
Nevelwoud en hoger bergregenwoud van de noordelijke Andes G2 Pastazavallei, Ecuador 522 soorten

Nevelwoud en hooggelegen bergbos van ongeveer 2000 tot 3500 m in de Andes van Colombia, Ecuador en noord-Peru, tot aan de boomgrens. De bomen zijn lager en bedekt met mos, bromelia's en orchideeën, met een onderlaag van bamboe, Chusquea; vlak onder de boomgrens staat laag, kronkelig elfenwoud. In de Colombiaanse Andes groeien was-palmen, Ceroxylon quindiuense, waarin Geeloorparkiet broedt. Lager bos hoort bij Lager bergregenwoud van de noordelijke Andes, het open land daarboven bij Páramo. Typische vogels zijn Andessjakohoen, Zwaardkolibrie, Zwartmaskerbergtoekan, Roestkapmierpitta, Turkooisgaai, Blauwrugbergtangare en Papegaaitangare.

Naar de soorten
Lager bergbos van de Yungas G3 Yanacachi, Sud Yungas, Bolivia 350 soorten

Bergregenwoud van ongeveer 1000 tot 2000 m aan de oostflank van de Andes in midden- en zuid-Peru en Bolivia, de lagere Yungas. Het bos groeit op steile, natte hellingen boven het Amazonelaagland en is rijk aan boomvarens, epifyten en vruchtdragende bomen; bekende plekken zijn de weg door Manu en de Yungas van La Paz. Lager bos hoort bij Voetheuvelbos van de oostflank, het nevelwoud daarboven bij Nevelwoud en hoger bergbos van de Yungas. Rode rotshaan baltst in groepen bij beken, Goudkopquetzal en Bonte baardvogel eten vruchten, Blauwbandarassari is een soort van de Yungas, en zwermen met Paradijstangare en Geelkoptangare trekken door het bladerdak. In Bolivia en zuid-Peru leeft Yungasmanakin.

Naar de soorten
Nevelwoud en hoger bergbos van de Yungas G4 Manu, Peru 294 soorten

Nevelwoud en hoger bergbos van de Yungas, van ongeveer 2000 m tot aan de boomgrens, aan de oostflank van de Andes in midden- en zuid-Peru en Bolivia. Het bos is laag, bemost en vaak in wolken gehuld, met bamboe, Chusquea, in de onderlaag. In het zuiden van Bolivia gaat het over in Tucumaans-Boliviaans bergbos met els, Alnus acuminata, en Podocarpus parlatorei. Lager bos hoort bij Lager bergbos van de Yungas, het open land daarboven bij Vochtige puna. Typische vogels zijn Zwartkopbergtoekan, Gebandeerde cotinga, Roodoormierpitta, Goudkraagtangare en Roodnekstruikgors. In de bamboe rond Cusco leven Incawinterkoning en Marcapatastekelstaart, en in het zuidelijke bergbos Grijspootsjakohoen.

Naar de soorten
Polylepis-bos G5 Polylepisbos in de Andes 148 soorten

Kleine, vaak geïsoleerde bosjes van Polylepis (queñua), met hun rode, afbladderende schors, en van Gynoxys, hoog boven de gesloten boomgrens in páramo en puna, tot boven 4000 m. Ze staan meestal in ravijnen en op rotsige hellingen waar vuur en vee ze niet bereiken. Het gesloten bos lager op de helling hoort bij Nevelwoud en hoger bergregenwoud van de noordelijke Andes of Nevelwoud en hoger bergbos van de Yungas, het open grasland eromheen bij Páramo, puna en hooggebergte. Een aantal bedreigde vogels is aan deze bosjes gebonden, zoals Koningswipstaart, Witbrauwmeesstekelstaart, Taankleurige meesstekelstaart, Reuzenspitssnavel en Grijsborstmeestiran. Verder komen Streepkopmierpitta, Meespitpit en Dikbeksijs voor.

Naar de soorten

Páramo, puna en hooggebergte H

Open land boven de boomgrens van de Andes, van het vochtige páramo in het noorden tot de droge puna en de sneeuwgrens in het zuiden. Bosjes van Polylepis horen bij Bergbos van de Andes, veen en bofedal bij Moerassen, venen en oeverbos, en de meren van de hoogvlakte bij Binnenwater. De indeling volgt vocht en hoogte: páramo in Colombia en Ecuador, jalca in noord-Peru, vochtige puna in midden- en zuid-Peru en noord-Bolivia, droge puna en altiplano verder naar het zuiden, en daarboven puin, rots en ijs. Voor vogels zijn het koude, winderige leefgebieden van grondbroeders en zaadeters, zoals tinamoes, kwartelsnippen, grondtirannen, wipstaarten, canastero's en sierragorzen, met kolibries die 's nachts in verstarring gaan en condors en caracara's die boven de hellingen zweven.

Páramo H1 Páramo met frailejones, noordelijke Andes 145 soorten

Vochtig, koel grasland boven de boomgrens van Colombia, Ecuador en het uiterste noorden van Peru, met pollen van stro-gras, kussenplanten en de schachtrozetten van frailejón, Espeletia. Kale puinhellingen en het super-páramo daarboven horen bij Gletsjer, sneeuwgrens en puinhellingen, en de overgang naar de puna in noord-Peru bij Jalca. Mist en motregen houden de bodem drassig, zodat tussen de pollen veenmos en kleine poelen liggen; frailejón groeit vooral in Colombia en het noorden van Ecuador. Lelcaracara loopt over het gras en Andescondor zweeft langs de hellingen. Ecuadoraanse bergnimf en Regenboogdoornsnavel zoeken nectar bij lage bloemen, en Groenbaardhelmkolibrie leeft alleen in het páramo van de Oostelijke Cordillera van Colombia. Bergmierpitta, Veelstreepcanastero, Páramopieper en Loodkleurige sierragors leven tussen de pollen.

Naar de soorten
Jalca H2 Cajabamba, Cajamarca, Peru 53 soorten

Hoog grasland in de bergen van noord-Peru, in Cajamarca, Amazonas en La Libertad, waar het vochtige páramo geleidelijk overgaat in de puna. Het natte grasland met frailejón verder naar het noorden hoort bij Páramo, en het pollengrasland van midden-Peru bij Vochtige puna. Frailejón ontbreekt hier; de jalca bestaat uit pollen van stro-gras, Calamagrostis en Festuca, met dwergstruiken, kussenplanten en drassige laagten, en veel ervan wordt begraasd en afgebrand. Krombektinamoe leeft verscholen in het gras, Roodrugbuizerd jaagt boven de hellingen, en Andeskievit broedt op kortgegraasde plekken. Veelstreepcanastero, Páramopieper en Loodkleurige sierragors, soorten die ook in het páramo leven, zijn hier tussen de pollen te vinden.

Naar de soorten
Vochtige puna H3 Bij de Solimana, Arequipa, Peru 144 soorten

Uitgestrekt pollengrasland op de hoogvlakten van midden- en zuid-Peru en noord-Bolivia, met een regentijd in de zomer en nachtvorst in elk seizoen. Schaarser begroeid land met tola en cactussen hoort bij Droge puna en altiplano, en de drassige kussenvenen bij Andesveen en bofedal. Het pajonal bestaat uit stugge pollen van ichu, Jarava ichu, en Festuca, met rotsblokken en kussenplanten, en wordt grotendeels begraasd door alpaca's, lama's en schapen. Pisaccatinamoe broedt in het gras, en Andeskievit en Andesgrondspecht, die in kolonies in aardwanden broedt, zoeken voedsel op kortgegraasd land. Bergcaracara loopt tussen de kuddes, Estellabergnimf nestelt onder rotsranden, en Streepkeelcanastero, Punagrondtiran, Grijsrugsaffraangors en Correnderapieper leven tussen de pollen.

Naar de soorten
Droge puna en altiplano H4 Omgeving Laguna Colorada, Bolivia 123 soorten

Schaars begroeid grasland, struweel en halfwoestijn op het altiplano van zuid-Peru en Bolivia en de droge hoogvlakten erboven, met lange droge winters en grote verschillen tussen dag en nacht. Het dichtere pollengrasland van de natte puna hoort bij Vochtige puna, bosjes van queñua bij Polylepis-bos, en de zoutvlakten en zoutmeren bij Zoutmeren en zoutvlakten van het altiplano. Lage harsrijke struiken, tola, Parastrephia en Baccharis, wisselen af met graspollen en kussencactussen, en op rotsige hellingen groeit yareta, Azorella compacta. Darwins nandoe en Punatinamoe lopen in kleine groepen over de vlakte, en Punakwartelsnip en Bronsvleugelpunaduif drukken zich tussen de stenen. Punaholengraver graaft nestholen in zandige wanden, en Punasaffraangors en Grijsborstsierragors foerageren in groepen tussen de tolares.

Naar de soorten
Gletsjer, sneeuwgrens en puinhellingen H5 Pastoruri-gletsjer, Cordillera Blanca, Peru 18 soorten

De hoogste zone van de Andes: puinhellingen, kale rots, gletsjerranden en sneeuwvelden, met in het noorden het spaarzaam begroeide super-páramo. Lagere kliffen en kloven horen bij Kliffen, ravijnen en canyons, en het gesloten grasland eronder bij Páramo en de punaformaties. Planten groeien er alleen als kussens, rozetten en korstmossen tussen de stenen, en 's nachts vriest het bijna altijd. Op de Chimborazo zoekt Ecuadoraanse bergnimf nectar bij de laatste bloeiende struikjes onder de sneeuw. Gletsjergors overnacht en broedt soms in holten in het gletsjerijs, zoals bij de ijskap van Quelccaya in zuid-Peru. Andeskwartelsnip leeft op kale hellingen bij de sneeuwgrens, Klifgrondtiran en Loodkleurige sierragors foerageren tussen het puin, en Andescondor en Bergcaracara trekken langs de hellingen.

Naar de soorten

Savannen van het laagland I

Natuurlijke graslanden van het tropische laagland aan de oostrand van het gebied, met losse bomen, bosjes en struiken, die in de regentijd voor een deel onder water staan. Aangelegd weiland hoort bij Cultuurland en bebouwd gebied, en hooggelegen grasland bij Páramo, puna en hooggebergte. De indeling volgt de grote savannengebieden: de Llanos van de Orinoco in oost-Colombia, en de overstroomde savannen van de Llanos de Moxos, de Pampas del Heath op de grens van Peru en Bolivia en de cerrado in oost-Bolivia. Voor vogels zijn het leefgebieden van soorten van open land: nandoes, hoenders en grielen, ooievaars en ibissen in de natte delen, roofvogels die vanaf een paal of in de lucht jagen, en tirannen, weidespreeuwen en graslandgorzen.

Llanos-savanne I1 Llanos de Moxos, Beni, Bolivia 199 soorten

Open grasvlakten met verspreide bomen, palmbosjes en galerijbos langs de rivieren in de Llanos van de Orinoco, die in oost-Colombia de rand van het gebied raken. De savannen van de Beni horen bij Beni-savanne en cerrado, en weiland met aangeplant gras bij Weiland en veeteeltland. De hogere delen blijven droog, terwijl lage vlakten in de regentijd maandenlang onder water staan en in de droge tijd uitdrogen tot harde grond; in natte laagten groeit moriche, Mauritia flexuosa. Caribische griel rust overdag in het gras, Kuifbobwhite leeft in groepjes tussen de struiken, en Savannebuizerd en Witstaartbuizerd jagen boven de vlakte. Jabiroe en Stekelstaartibis zoeken voedsel in de overstroomde delen, Vorkstaartkoningstiran zit op struiken, en Zwartkopsoldatenspreeuw en Graslandgors leven in het gras.

Naar de soorten
Beni-savanne en cerrado I2 Llanos de Moxos, Beni, Bolivia 267 soorten

Seizoensoverstroomde savannen, moerassen en eilandjes van bos in de Llanos de Moxos in de Beni, met de Pampas del Heath op de grens van Peru en Bolivia en de cerrado van oost-Bolivia. De Llanos van Colombia horen bij Llanos-savanne, en het droogbos van Santa Cruz bij Chiquitano-droogbos en Chaco. In de regentijd zetten de rivieren de vlakten van de Moxos over grote oppervlakten onder water; op hogere plekken staan bosjes met palmen, en in de cerrado groeien lage, kromme bomen in grasland op arme grond. Blauwkeelara leeft alleen in de palmbosjes van de Beni. Nandoe en Kuifseriema lopen door de vlakte, Kuifhoenderkoet, Magoeari en Jabiroe leven in de natte delen, en Hanenstaarttiran en Campogors zijn soorten van het hoge gras.

Naar de soorten

Rotsen en grotten J

Kale rotswanden, kloven, canyons en grotten, van de voetheuvels tot hoog in de Andes, waar vogels nestelen op richels en in spleten. Rots, puin en ijs boven de grasgrens horen bij Páramo, puna en hooggebergte, en zeekliffen bij Kust. De indeling scheidt open rotswanden en canyons van grotten en overhangende kloven. Voor vogels zijn het vooral broed- en slaapplaatsen: condors, valken en arendbuizerds broeden op onbereikbare richels, gierzwaluwen in spleten en achter watervallen, en in grotten leven vetvogels, die 's nachts uitvliegen om vruchten te eten en zich in het donker oriënteren met klikgeluiden. Op de wanden zelf zoeken canastero's en grondkruipers voedsel in spleten en op richels, en kolibries bezoeken bloeiende planten in de rotsen.

Kliffen, ravijnen en canyons J1 Colca-canyon, Arequipa, Peru 86 soorten

Rotswanden, diepe kloven en canyons in de Andes, zoals de canyons van de Colca en de Cotahuasi in zuid-Peru, die meer dan 3000 m diep zijn, en het dal van de Utcubamba in noord-Peru. Hooggelegen puinhellingen horen bij Gletsjer, sneeuwgrens en puinhellingen, en zeekliffen bij Rotskust en zeekliffen. In de droge canyons groeien zuilcactussen en doornstruiken op de richels, in vochtige kloven varens, mossen en bromelia's. In de Colca zweeft Andescondor 's ochtends op de thermiek langs de wanden. Slechtvalk en Grijze arendbuizerd broeden op richels, Andesgierzwaluw en Witkraaggierzwaluw nestelen in spleten, Reuzenkolibrie bezoekt bloeiende cactussen, en Kloofcanastero en Gestreepte grondkruiper zoeken voedsel tussen de rotsen.

Naar de soorten
Grotten J2 Cueva de los Guácharos 1 soort

Grotten en overhangende kloven, van de voetheuvels tot in de bergen, waar vogels in volledige duisternis of in de schemer broeden en slapen. Open rotswanden horen bij Kliffen, ravijnen en canyons, en het bos rond de ingangen bij de bosformaties eromheen. Vetvogel broedt in kolonies op richels diep in de grot en vliegt 's nachts uit om vruchten van palmen en laurierachtigen te eten; bekende kolonies liggen in de Cueva de los Guácharos in Colombia, de Cueva de los Tayos in Ecuador en de Cueva de las Lechuzas bij Tingo María in Peru. Witkraaggierzwaluw en Bruinkraaggierzwaluw broeden op natte rotswanden bij grotingangen en achter watervallen, Blauwwitte zwaluw nestelt in spleten, en Amerikaanse kerkuil brengt de dag door in grotingangen.

Naar de soorten

Galápagos K

De vulkanische eilanden van de Galápagos, bijna 1000 km uit de kust van Ecuador, met een eigen indeling die de zones van de kust naar de toppen volgt. De open zee rond de eilanden hoort bij Zee. Van de kust omhoog volgen lavakust en mangrove, de droge aride zone met cactussen, het Scalesia-bos, de vochtige hooglandzone en op de hoogste eilanden de boomloze pampa; het vocht komt vooral uit de garúa, de motregen van het koele seizoen, die alleen de loefzijde van de hogere eilanden groen houdt. Voor vogels is het een wereld van endemische soorten: Darwinvinken, spotlijsters, Galapagosbuizerd, Galápagospinguïn en Galapagosaalscholver. Doordat landroofdieren van oudsher ontbraken, zijn veel vogels weinig schuw, maar ingevoerde ratten, katten en parasieten bedreigen ze nu.

Galápagos-kust en lavavelden K1 Isla Bartolomé, Galápagos 51 soorten

De kust van de Galápagos met zwarte lavarotsen, wit koraalzand, brakke lagunes en mangrove, en de jonge, kale lavavelden die tot aan zee lopen. Het droge laagland met cactussen en palo santo hoort bij Aride zone van de Galápagos. Rode, zwarte en witte mangrove omzomen beschutte baaien, en op de jongste lavavelden van Fernandina en Isabela groeit nog vrijwel niets. Galápagospinguïn en Galapagosaalscholver broeden langs de koele westkust van Isabela en Fernandina. Lavameeuw en Galápagosreiger zoeken voedsel op de rotsen, net als Amerikaanse bonte scholekster en Geelkruinkwak, en Rode flamingo en Bahamapijlstaart leven in de lagunes. Mangrovevink komt alleen nog voor in een paar mangrovebossen op Isabela.

Naar de soorten
Aride zone van de Galápagos K2 Isla Santa Fe, Galápagos 31 soorten

Droog laagland boven de kusten van de Galápagos, dat het grootste deel van het landoppervlak beslaat en maar een korte regentijd kent. De lavakust en lagunes horen bij Galápagos-kust en lavavelden, en het groene bos hogerop bij Scalesia-bos. Boomvormige vijgcactussen, Opuntia, kandelaarcactussen, Jasminocereus, en palo santo, Bursera graveolens, die in de droge tijd kaal staat, groeien tussen doornstruiken en lavablokken. Kleine grondvink en Cactusgrondvink eten zaden en cactusbloemen, Galápagosspotlijster loopt over de grond, en Galápagostreurduif zoekt zaad tussen de stenen. Galápagostiran en Mangrovezanger jagen op insecten in de struiken, en Galapagosbuizerd zit op uitkijkposten. Op Española leven Españolaspotlijster en Españolagrondvink.

Naar de soorten
Scalesia-bos K3 Cerro Pajas, Floreana, Galápagos 17 soorten

Groenblijvend bos van Scalesia, een boomvormige composiet die alleen op de Galápagos voorkomt, aan de loefzijde van de hogere eilanden boven een overgangszone met gemengd struweel. Het open hoogland met Miconia en Zanthoxylum erboven hoort bij Vochtige hooglandzone van de Galápagos, en het droge laagland bij Aride zone van de Galápagos. Op Santa Cruz vormt Scalesia pedunculata dichte bossen met mossen, varens en epifyten, die in het koele seizoen in de garúa staan; veel bos is gekapt voor landbouw of overwoekerd door ingevoerde braam. Spechtvink pookt met een cactusstekel insecten uit het hout, Kleine boomvink en Vegetarische boomvink zoeken voedsel in het bladerdak, en Olijfboszangervink zoekt insecten tussen de bladeren. Galápagostiran broedt in het bos, Rode tiran is op Santa Cruz sterk achteruitgegaan, en Velduil jaagt ook overdag.

Naar de soorten
Vochtige hooglandzone van de Galápagos K4 Los Gemelos, Santa Cruz, Galápagos 20 soorten

Vochtig hoogland boven het Scalesia-bos op de hogere eilanden, met struweel van Miconia, bos van Zanthoxylum, varens en mossen. Het lagere, gesloten bos hoort bij Scalesia-bos, en het boomloze bovenland met varens en zeggen bij Pampa-zone van de Galápagos. Op Santa Cruz en San Cristóbal groeit een dichte gordel van Miconia robinsoniana, een struik die alleen op de Galápagos voorkomt; elders is de zone opener. Veel ervan is omgezet in weiland en akkers of overwoekerd door ingevoerde planten. Galápagosstormvogel graaft zijn nestholen in de vochtige hellingen en komt 's nachts aan land. Galápagosdwergral en Roodsnavelporseleinhoen leven in de dichte ondergroei, en Spechtvink, Olijfboszangervink en Kleine boomvink zoeken voedsel in het struweel, terwijl Galápagospurperzwaluw erboven jaagt.

Naar de soorten
Pampa-zone van de Galápagos K5 Los Gemelos, Santa Cruz, Galápagos 8 soorten

Boomloos bovenland op de hoogste delen van de grote eilanden, zoals Santa Cruz en San Cristóbal, waar het in het koele seizoen bijna altijd mistig en nat is. Het struweel met Miconia en het bos eronder horen bij Vochtige hooglandzone van de Galápagos. De begroeiing doet denken aan een klein páramo: boomvarens, Cyathea weatherbyana, andere varens, zeggen, grassen, veenmos en ondiepe poeltjes in oude kraters. Galápagosstormvogel broedt in holen in de natte bodem, Galápagosdwergral en Roodsnavelporseleinhoen lopen verscholen tussen de varens, en Velduil jaagt laag boven het grasland. Kleine grondvink trekt vanuit lagere zones omhoog, en Galápagospurperzwaluw jaagt boven de toppen.

Naar de soorten

Cultuurland en bebouwd gebied L

Land dat de mens heeft ingericht voor landbouw, veeteelt, boomteelt en wonen, van de aardappelakkers en terrassen hoog in de Andes tot de rijstvelden van de kust en de grote steden. Natuurlijke graslanden horen bij Páramo, puna en hooggebergte en bij Savannen van het laagland, en jong bos op verlaten land bij Secundair bos en bosrand. De indeling volgt het gebruik: akkers en terrassen in de Andes, irrigatielandbouw, weiland, koffie en cacao, plantages, bebouwing, en havens en vuilnisbelten. Voor vogels is het een wisselend leefgebied: soorten van open land breiden zich uit met de ontbossing, schaduwkoffie vangt bosvogels en overwinterende zangers uit Noord-Amerika op, en rijstvelden en viskwekerijen trekken reigers en steltlopers.

Akkers en terrassen in de Andes L1 Pisac, Heilige Vallei, Cusco, Peru 151 soorten

Akkers met aardappel, maïs, gerst, tuinbonen en quinoa, terrassen en braakland met heggen en stenen muurtjes, van de inter-Andesdalen tot ver boven 3500 m. Geïrrigeerde akkers in de kustvalleien horen bij Irrigatielandbouw en rijstvelden, en weiden bij Weiland en veeteeltland. De terrassen van de Colca en van het Heilige Dal bij Cusco worden al eeuwen bewerkt, de heggen bestaan vaak uit agave, Agave americana, en braakland gaat over in ruig grasland en struweel. Geoorde treurduif en Roodkraaggors zijn overal talrijk, Witstaartcatamenia en Kapsijs eten zaad in de randen, en Chiguancolijster en Reuzenlijster zoeken wormen op omgeploegde grond, waar ook Andesmeeuw achter de ploeg aan komt. Amerikaanse torenvalk en Grijze arendbuizerd jagen boven de akkers.

Naar de soorten
Irrigatielandbouw en rijstvelden L2 Bajo Piura, Peru 137 soorten

Geïrrigeerde akkers, suikerriet, rijstvelden en boomgaarden in de kustvalleien van Peru en Ecuador en in het laagland. Akkers in de Andes horen bij Akkers en terrassen in de Andes, en garnalenkwekerijen bij Haven, vuilnisbelt en viskwekerij. In de woestijn van de Peruaanse kust zijn de rivierdalen groene oases van rijst, suikerriet, maïs en asperges, en grote rijstvelden liggen in Lambayeque, Piura en rond Guayaquil. Koereiger, Amerikaanse kleine zilverreiger en Amerikaanse steltkluut zoeken voedsel in ondergelopen velden, in Ecuador loopt Leljacana over drijvende planten, en Peruaanse weidespreeuw zingt vanaf de dijkjes. Struiktroepiaal, Gewone saffraangors, Roodkindikbekje en Peruaanse steenduif leven in de randen en tussen de gewassen.

Naar de soorten
Weiland en veeteeltland L3 Pichincha, Ecuador 341 soorten

Weiland met aangeplant gras, losse bomen, heggen en palen, van het laagland tot de bergweiden van de Andes. Natuurlijke graslanden horen bij Páramo, puna en hooggebergte en bij Savannen van het laagland, en akkers bij de andere formaties van het cultuurland. Grote veeteeltgebieden liggen in de dalen van de Magdalena en de Cauca in Colombia, in de Ecuadoraanse Andes en in het laagland aan de oostflank, waar veel weiland op voormalig regenwoud ligt. Koereiger loopt achter het vee aan, Kleine ani en Glanskoevogel zoeken insecten op de grond, en Chileense kievit verdedigt luidruchtig zijn nest. Geelkopcaracara zit op het vee of op palen, Tropische koningstiran en Vorkstaartkoningstiran zitten op draden en hekken, en Zwarte gier zoekt aas.

Naar de soorten
Koffie, cacao en agroforestry L4 Quimbaya, Colombia 302 soorten

Koffie, cacao en gemengde boomgaarden met schaduwbomen op hellingen en in de voetheuvels. Bananen en oliepalm horen bij Bananen-, oliepalm- en bosplantages, en jong bos op verlaten land bij Secundair bos en bosrand. In de koffiezone van Colombia, ruwweg tussen 1000 en 2000 m, staat koffie vaak onder schaduwbomen als guamo, Inga, en in Ecuador en Peru wordt cacao in het laagland en de voetheuvels onder hoge bomen geteeld. Schaduwkoffie vangt in de noordelijke winter trekvogels uit Noord-Amerika op, zoals Azuurzanger, Canadese zanger, Sparrenzanger en Zomertangare. Bisschopstangare, Palmtangare en Roodstaartamazilia zijn er het hele jaar talrijk, en in Colombia leeft Roodbuiktangare in de randen.

Naar de soorten
Bananen-, oliepalm- en bosplantages L5 Ecuador 7 soorten

Grote monoculturen van bananen en oliepalm in het laagland, en aanplant van eucalyptus en den in de Andes. Schaduwkoffie, cacao en gemengde boomgaarden horen bij Koffie, cacao en agroforestry. Bananenplantages beslaan grote delen van de kustvlakte van Ecuador, oliepalm groeit onder meer in Esmeraldas, in het Magdalenadal en in het Peruaanse Amazonegebied, en eucalyptus, Eucalyptus globulus, en den, Pinus radiata en Pinus patula, vervangen in de Andes op veel plaatsen het oorspronkelijke grasland of bos. Er leven weinig soorten: Langstaarttroepiaal, Kleine ani, Tropische koningstiran en Bisschopstangare in de plantages van het laagland, en Goulds violetoorkolibrie, Reuzenlijster en Roodkraaggors in de eucalyptusbossen van de Andes.

Naar de soorten
Dorp, stad en park L6 Cusco, Peru 241 soorten

Dorpen en steden met hun tuinen, pleinen en parken, van een Andesdorp met eucalyptus tot Bogotá, Quito, Lima en La Paz. Havens en vuilnisbelten horen bij Haven, vuilnisbelt en viskwekerij. In de hooggelegen steden leven Reuzenlijster, Roodkraaggors, Geoorde treurduif en Goulds violetoorkolibrie in tuinen en parken, en in Quito ook Zwartstaartkomeetkolibrie. In Lima, midden in de kustwoestijn, zijn de bewaterde parken en tuinen oases met Lessons amazilia, Peruaanse treurduif, Peruaanse steenduif, Langstaartspotlijster en Rode tiran. Blauwwitte zwaluw broedt onder daken, Amerikaanse kerkuil in torens en oude gebouwen, en de ingevoerde Huismus en Rotsduif zijn in de meeste steden talrijk.

Naar de soorten
Haven, vuilnisbelt en viskwekerij L7 Haven van Callao, Peru 39 soorten

Havens, aanlegplaatsen van vissers, vuilnisbelten, garnalenkwekerijen en zuiveringsvijvers, vooral langs de kust. Getijdenvlakten en lagunes horen bij Getijdenvlakte, lagune en estuarium, en de bebouwing zelf bij Dorp, stad en park. In vissershavens van Peru als Paita, Chimbote en Callao komen vogels af op visafval, en rond de Golf van Guayaquil liggen uitgestrekte garnalenkwekerijen op plaatsen waar vroeger mangrove stond. Peruaanse pelikaan, Bigua-aalscholver, Simeonsmeeuw en Kelpmeeuw zitten op kades en boten, en Amerikaanse fregatvogel zweeft erboven. Zwarte gier en Kalkoengier zoeken voedsel op vuilnisbelten, en in garnalen- en zuiveringsvijvers foerageren Amerikaanse steltkluut, Amerikaanse kleine zilverreiger en Bahamapijlstaart, met in de trektijd veel steltlopers.

Naar de soorten