Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Geelnekamazone
Geelnekamazone | Amazona auropalliata
Yellow-naped Amazon | Loro nuca amarilla
De geelnekamazone is een grote, groene amazone uit Midden-Amerika, waar ze door vangst voor de kooivogelhandel ernstig bedreigd is geraakt. In het Caribisch gebied is ze een exoot: op Jamaica worden af en toe ontsnapte of vrijgelaten vogels in het wild gezien. Een gevestigde, broedende populatie is niet bekend.
Geluid
Luide, rollende en raspende roepen, in het oorspronkelijke gebied ook in duetten tussen partners. Imiteert geluiden, ook menselijke spraak, wat de soort geliefd maakt als kooivogel.
Opname: Manuel Grosselet — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
35–38 cm, fors en gedrongen, met een korte, brede staart. Vrijwel geheel groen, met een gele band over de onderste nek en achterhals; voorhoofd en kruin zijn groen, soms met enkele gele veren. In de vleugel een rode spiegel en donkerblauwe handpennen. De snavel is donkergrijs, aan de basis van de bovensnavel lichter; de poten zijn grijs. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels missen de gele nekband grotendeels.
Verwarringssoorten
De Jamaicaanse amazones zijn veel kleiner. De geelsnavelamazone Amazona collaria heeft een gele snavel, een wit voorhoofd en een roze keel; de zwartsnavelamazone A. agilis is egaal groen met rood op de handdekveren en zonder geel op de kop. De geelvoorhoofdamazone A. ochrocephala heeft het geel op de kruin in plaats van in de nek en rood op de vleugelboeg. Jonge geelnekamazones zonder nekband zijn op hun formaat en donkere snavel van de Jamaicaanse soorten te onderscheiden.
Leefgebied
Van nature droog bos, open bos en mangrove langs de Pacifische kust. Op Jamaica worden losse vogels in tuinen, dorpen en bosranden gezien; een vogel die in 2007 in het noorden van Cockpit Country een paar vormde met een geelsnavelamazone, werd uit het wild verwijderd om kruising te voorkomen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Op Jamaica sinds de jaren 2000 af en toe in het wild gemeld; volgens de Jamaicaanse milieudienst NEPA gaat het om afzonderlijke ontsnappingen of vrijlatingen en niet om een broedpopulatie. Van andere eilanden in het gebied zijn slechts losse meldingen bekend. Van nature langs de Pacifische kant van Midden-Amerika, van het zuiden van Mexico tot het noordwesten van Costa Rica, en op de Hondurese Baaieilanden.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Een grote amazone met een gele nekband op Jamaica is vrijwel zeker een ontsnapte vogel. Waarnemingen zijn van belang voor de bescherming van de inheemse amazones, vanwege de kans op kruising; melden bij de natuurbeheerders op het eiland is daarom zinvol.
Staat van instandhouding
Wereldwijd ernstig bedreigd. De populaties in Midden-Amerika zijn sterk afgenomen door het uithalen van jongen uit nesten voor de handel en door verlies van droog bos. In het Caribisch gebied een exoot zonder gevestigde populatie, met als risico kruising met de Jamaicaanse amazones.
Wetenschappelijke naam
Amazona auropalliata | (Lesson, 1842)
Lesson beschreef de soort in 1842 als Psittacus (amazona) auro-palliatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. auropalliata is Latijn, van aurum 'goud' en palliatus 'gemanteld', naar de gele vlek op de nek. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Realejo, Nicaragua.