Kleine geelpootruiter | Tringa flavipes

Geluid

Een zacht, vlak tuu of tuu-tuu, meestal met één of twee tonen; zachter en minder dringend dan de reeks van de grote geelpootruiter. Bij onrust ook een herhaald kip.

Herkenning

23–25 cm, slank en langpotig, met felgele poten en een rechte, dunne, egaal donkere snavel die ongeveer zo lang is als de kop. In het winterkleed grijsbruin van boven met fijne witte stippen en randjes, wit van onder met een licht grijs gestreepte hals en borst, een smalle lichte wenkbrauw en een witte oogring. In broedkleed zijn de bovendelen zwart en grijs geblokt en hals en borst dichter donker gestreept. In vlucht donkere vleugels zonder vleugelstreep, een vierkante witte stuit en een fijn gebandeerde staart; de poten steken ver uit.

Verwarrings­soorten

De grote geelpootruiter Tringa melanoleuca is groter en zwaarder, met een langere snavel (ongeveer anderhalf keer de kopslengte), die vaak licht opgewipt is en een grijzige basis heeft, en roept luider, in reeksen van drie of vier tonen. In gemengde groepen helpt het formaatverschil. De Amerikaanse bosruiter Tringa solitaria heeft groenige poten en een donkere stuit, de steltstrandloper Calidris himantopus een licht gebogen snavel en groenige poten, en de grote franjepoot Phalaropus tricolor een naaldfijne snavel en kortere poten.

Leefgebied

Zoutpannen, brakke en zoete lagunes, modderige vijvers, mangroveranden, ondergelopen weilanden, rijstvelden en zuiveringsvijvers. Foerageert lopend in ondiep water en pikt actief insecten, kleine visjes en kreeftachtigen; vaak in groepen, soms samen met strandlopers en grote geelpootruiters.

Verspreiding en trek

Wintergast en doortrekker in het hele gebied, op de Bahama's, de Turks- en Caicoseilanden, de Grote Antillen, de Kaaimaneilanden, de Maagdeneilanden, de Kleine Antillen, de ABC-eilanden, San Andrés en Trinidad en Tobago. De herfsttrek begint in juli; van augustus tot oktober zijn de aantallen het grootst, vooral in het oosten van de eilandboog. In de winter op de meeste eilanden algemeen, enkele vogels blijven de zomer over. Buiten het gebied broedt de soort in Alaska en Canada en overwintert ze van het zuiden van de Verenigde Staten tot in Argentinië en Chili.

• Jaarrond
• Zomergast (ca. okt–mrt)
• Wintergast (ca. apr–sep)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Op zoutpannen en ondergelopen terreinen in augustus en september, zoals op de ABC-eilanden, Barbados en Trinidad. Bij gemengde groepen loont het om op de snavellengte ten opzichte van de kop en op de roep bij het opvliegen te letten.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. De wereldpopulatie is in enkele decennia sterk afgenomen. Als oorzaken gelden verlies van pleisterplaatsen, veranderingen in het broedgebied en de jacht: op Barbados, Guadeloupe en Martinique en in het noorden van Zuid-Amerika worden tijdens de herfsttrek jaarlijks grote aantallen steltlopers geschoten, en ook gezenderde kleine geelpootruiters zijn daar gedood. Op enkele eilanden zijn sindsdien beperkingen aan de jacht gesteld.

Wetenschappelijke naam

Tringa flavipes | (Gmelin, 1789)

Gmelin beschreef de soort in 1789 als Scolopax flavipes; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tringa werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. Tringa is de neolatijnse naam die Aldrovandi aan het witgatje gaf, naar het Griekse trungas, bij Aristoteles een waadvogel zo groot als een lijster, met witte stuit en wippende staart. flavipes is Latijn, van flavus 'geel' en pes 'voet', naar de gele poten. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit New York.