Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Purperzwaluw
Purperzwaluw | Progne subis
Purple Martin | Golondrina purpúrea
De purperzwaluw is de grootste zwaluw van Noord-Amerika. In het oosten daarvan broedt ze bijna uitsluitend in kolonies in nestkasten en kalebassen die mensen voor haar ophangen; ze overwintert in Zuid-Amerika, vooral in Brazilië. De meeste vogels trekken over Midden-Amerika en de Golf van Mexico; slechts een klein deel passeert het westen van het Caribisch gebied.
Geluid
Rijke, keelachtige en borrelende roepen, zoals tsjeu-weu en tsjur; de zang is een gorgelend gekwetter.
Opname: David A. Brinkman — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
19–20 cm, groot en fors, met brede, driehoekige vleugels en een gevorkte staart. Het adulte mannetje is geheel donker glanzend paarsblauw. Het vrouwtje is van boven doffer blauwgrijs, met een lichte, grijzige halsband; keel en borst zijn grijsbruin en wat geschubd, de buik is vuilwit met fijne donkere streepjes en gaat geleidelijk over in de borst. Mannetjes in hun eerste jaar lijken op vrouwtjes, met verspreide donkere veren op keel en borst. De vlucht wisselt fladderen en zweven af.
Verwarringssoorten
Het mannetje is in het veld niet betrouwbaar te onderscheiden van het mannetje van de Cubaanse purperzwaluw Progne cryptoleuca. Vrouwtjes van de Cubaanse en de Caribische purperzwaluw Progne dominicensis hebben een zuiver witte buik die scherp afsteekt tegen de donkere borst, zonder schubben of streepjes; mannetjes van de Caribische purperzwaluw hebben een witte buik. De grijsborstpurperzwaluw Progne chalybea op Trinidad en Tobago is kleiner, met in beide seksen een grijsbruine keel en borst.
Leefgebied
Op de trek boven open land, moerassen, vijvers, kustlagunes en bebouwing, vaak samen met andere zwaluwen. Eet grote vliegende insecten, vaak hoog in de lucht gevangen. Rust op draden en antennes.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Schaarse doortrekker op de Bahama's, Cuba en de Kaaimaneilanden. Elders zeldzaam, met waarnemingen op onder meer Jamaica, Hispaniola, Puerto Rico, de Kleine Antillen, de ABC-eilanden, San Andrés en Trinidad en Tobago. Broedt van het zuiden van Canada tot in Mexico; overwintert vooral in Brazilië, Bolivia en Peru.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Een grote, donkere zwaluw tussen groepen boerenzwaluwen in augustus en september op Cuba of de Bahama's kan deze soort zijn. Op Cuba is een mannetje in het broedseizoen niet van de Cubaanse purperzwaluw te scheiden; vrouwtjes en jonge vogels zijn te herkennen aan de grijze, geschubde borst, de lichte halsband en de gestreepte buik.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is talrijk; in het oosten van Noord-Amerika is ze voor het broeden vrijwel geheel afhankelijk van door mensen geplaatste nestgelegenheid.
Wetenschappelijke naam
Progne subis | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Hirundo subis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Progne werd in 1826 ingevoerd door Boie. Progne (ook Procne) is de dochter van koning Pandion van Athene uit de Griekse mythe, die in een zwaluw werd veranderd; in het Latijn ook een woord voor 'zwaluw'. subis is Latijn voor een vogel die volgens de Romeinse schrijver Nigidius Figulus arendseieren kon breken; mogelijk een knipoog naar het felle verjagen van roofvogels bij het nest. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Hudsonbaai, Canada.