Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Zwartsnavelamazone

Zwartsnavelamazone | Amazona agilis

Black-billed Amazon | Amazona jamaicana piquioscura

De zwartsnavelamazone is de kleinste amazone en een van de twee papegaaien die alleen op Jamaica voorkomen. Ze is minder kleurrijk en schaarser dan de geelsnavelamazone, waarmee ze plaatselijk samen leeft, en is sterk gebonden aan het ongerepte kalksteenbos in het midden van het eiland.

Zwartsnavelamazone (Amazona agilis)
Foto: Cheryl Rosenfeld — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

In de vlucht trompetterende, schallende roepen; zittend grommende en rommelende geluiden. De roepen klinken scherper en krijsender dan die van de geelsnavelamazone.

Luister: RoepXC308431

Opname: Ross Gallardy — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

26–29 cm, compact, met een korte staart. Vrijwel geheel groen, met een donkere vlek op de oorstreek en een witte oogring. Bij het mannetje zijn de handdekveren rood, wat in de vlucht als een rode vlek in de voorvleugel zichtbaar is; bij het vrouwtje zijn ze geheel of deels groen. De slagpennen zijn blauw getopt en de buitenste staartpennen hebben rood aan de basis. De snavel is zeer donker grijs, bijna zwart.

Verwarrings­soorten

De geelsnavelamazone Amazona collaria is iets groter, met een gele snavel, een wit voorhoofd, een blauwe voorkruin en een roze keel; in de vlucht toont ze blauwe handpennen en geen rood in de voorvleugel. Vrouwtjes zwartsnavelamazones zonder rood zijn op de donkere snavel en de egaal groene kop te herkennen. De olijfkeelaratinga Eupsittula nana is kleiner, met een lange, spitse staart en een bruinige keel.

Leefgebied

Vooral nat kalksteenbos op karst, ook vochtig bos in het middengebergte en randen van bos met plantages. Eet vruchten, zaden en noten, en bezoekt ook gecultiveerde vruchten als mango en papaja. Broedt in holten in hoge bomen.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.

Verspreiding en trek

Alleen op Jamaica. Het zwaartepunt ligt in Cockpit Country en het gebied rond Mount Diablo in het midden van het eiland; daarbuiten zeer plaatselijk en schaars. Buiten Jamaica komt de soort niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,18° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Het beste vroeg in de ochtend vanaf een open plek met uitzicht over het bos in Cockpit Country, bijvoorbeeld langs de randen van het gebied bij Windsor, als paren en groepjes over het bos vliegen. Vliegende vogels zijn op de rode voorvleugel van het mannetje en de donkere snavel van de geelsnavelamazone te onderscheiden; ze vliegen vaak gemengd.

Staat van instandhouding

Bedreigd. De soort was ooit even talrijk als de geelsnavelamazone, maar is sterk afgenomen door ontbossing en de versnippering van het bos door orkanen, en door vangst voor consumptie en de kooivogelhandel. Waarnemingen van ontsnapte uitheemse amazones, zoals de geelnekamazone A. auropalliata, vormen een extra risico door kruising en ziekte.

Wetenschappelijke naam

Amazona agilis | (Linnaeus, 1758)

Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Psittacus agilis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. agilis is Latijn voor 'vlug, beweeglijk'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Jamaica.