Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Geelvleugelamazone
Geelvleugelamazone | Amazona barbadensis
Yellow-shouldered Amazon | Amazona hombrogualda
De geelvleugelamazone, op Bonaire lora genoemd, is een amazone van droge streken: cactusscrub, doornstruweel en droog bos aan de kust van Venezuela en op enkele eilanden daarvoor. Binnen het Caribisch gebied is Bonaire het bolwerk. Op Aruba verdween de soort rond het midden van de twintigste eeuw en werd ze in 2024 opnieuw uitgezet.
Geluid
Luide, schorre en krassende roepen, iets hoger van toon dan bij verwante amazones, vooral in de vlucht. Groepen maken bij de slaapplaats veel lawaai.
Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.
Herkenning
31–33 cm, kleiner en slanker dan de meeste amazones. Groen, met een witachtig voorhoofd en witte teugel, een gele kruin en geel rond het oog; keel, wangen en buik hebben vaak een blauwige waas. De vleugelboeg en de dijen zijn geel. In de vleugel een rode spiegel en brede donkerblauwe toppen aan de slagpennen. Een kale witte oogring; de snavel is hoornkleurig. De seksen zijn gelijk; de hoeveelheid geel op kop en dijen verschilt per vogel.
Verwarringssoorten
De gele vleugelboeg en het witte voorhoofd onderscheiden haar van de andere amazones in het gebied. De geelvoorhoofdamazone Amazona ochrocephala heeft een rode vleugelboeg, een groen voorhoofd en een donkere snavel; de oranjevleugelamazone A. amazonica heeft blauw boven het oog, gele wangen en een oranje vleugelspiegel. Ontsnapte kooivogels van deze soorten worden op de ABC-eilanden af en toe gezien. De maïsparkiet Eupsittula pertinax is veel kleiner en heeft een lange, spitse staart.
Leefgebied
Droog doornstruweel en cactusscrub, droog bos en kalksteenterrassen met verspreide bomen, ook kliffen, waar de vogels in rotsholten broeden. Eet vruchten, zaden, bloemen en nectar van inheemse planten, zoals cactusvruchten, en bezoekt ook mangobomen en tuinen; plaatselijk worden gewassen als sorghum bezocht. Broedt in holten in bomen, rotsblokken en klifwanden tot ongeveer 20 m hoog.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Standvogel op Bonaire, vooral in het noorden en het Washington Slagbaai Nationaal Park, maar ook verspreid elders op het eiland. Op Aruba rond 1950 uitgestorven en in 2024 opnieuw uitgezet. Op Curaçao zijn geen wilde broedvogels; waarnemingen betreffen waarschijnlijk ontsnapte kooivogels. Buiten het gebied in het noorden van Venezuela en op de Venezolaanse eilanden Margarita en La Blanquilla.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op Bonaire het beste vroeg in de ochtend of tegen de avond in het noorden van het eiland, als groepjes luid roepend tussen slaapplaats en voedselbomen vliegen. Bij Echo, het opvang- en beschermingscentrum op Bonaire, en in Washington Slagbaai zijn ze geregeld te zien.
Staat van instandhouding
Gevoelig. Op Bonaire zijn de aantallen sterk toegenomen: de gemiddelde telling op de slaapplaatsen steeg van ruim 500 vogels in 2005–2010 tot ruim 1100 in 2018–2023. Bedreigingen zijn stroperij voor de kooivogelhandel, verloren leefgebied door begrazing van geiten en ezels, predatie door verwilderde katten en nestholten die door bijen worden bezet.
Wetenschappelijke naam
Amazona barbadensis | (Gmelin, 1788)
Gmelin beschreef de soort in 1788 als Psittacus barbadensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. barbadensis verwijst naar Barbados, de onjuiste herkomst van het type; de soort leeft in Venezuela en op Bonaire en (vroeger) Aruba. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Venezuela (oorspronkelijk abusievelijk Barbados).