Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Bruinborstzwaluw

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Bruinborstzwaluw | Progne tapera

Brown-chested Martin | Golondrina parda

De bruinborstzwaluw is een grote, grijsbruine zwaluw zonder glans, met een witte onderzijde en een bruine borstband. De vogels die het gidsgebied bereiken, komen uit het zuiden van Zuid-Amerika en brengen de zuidelijke winter vooral in Panama door. Hij jaagt laag boven open, vaak nat terrein en zit graag op draden en kale takken.

Bruinborstzwaluw (Progne tapera)
Foto: Charles J. Sharp — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Laat zich in het gidsgebied weinig horen; roepen zijn korte, schorre en kwetterende tonen.

Luister: ZangXC1163764

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

16–18 cm. Bovendelen egaal grijsbruin zonder glans, vleugels en staart iets donkerder; de staart is slechts licht gevorkt. Keel en buik wit, met een brede, vage grijsbruine borstband. De vogels uit het zuiden van het verspreidingsgebied, die het gidsgebied bereiken, hebben onder de borstband een rij donkere vlekjes over het midden van de buik. De witte onderstaartdekveren steken in vlucht soms aan weerszijden van de staart uit.

Verwarrings­soorten

De oeverzwaluw Riparia riparia heeft een vergelijkbaar patroon maar is veel kleiner, met een smallere, scherper afgetekende borstband. Het vrouwtje van de grijsborstpurperzwaluw Progne chalybea heeft blauwe glans op de bovendelen en een grijsbruine keel zonder borstband. De noord-amerikaanse ruwvleugelzwaluw Stelgidopteryx serripennis is kleiner en heeft een egaal bruinachtige keel en borst.

Leefgebied

Open terrein in de laaglanden, vaak bij water: savannen, weilanden, moerassige graslanden, rivieroevers en meren. Jaagt in de lucht op vliegende insecten. Broedt in Zuid-Amerika in holtes, onder meer in oude nesten van ovenvogels.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied vooral in de laaglanden van Panama, waar de soort als niet-broedende gast uit het zuiden van Zuid-Amerika verblijft; noordelijker, in Costa Rica en verder, zeldzaam tot uitzonderlijk. Buiten het gidsgebied in een groot deel van Zuid-Amerika ten oosten van de Andes.

  • Wintergast (ca. okt–mrt)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

De beste kans is in Panama van juni tot augustus, boven open weilanden en natte graslanden in de laaglanden, vaak tussen andere zwaluwen op draden.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Wijdverbreid in Zuid-Amerika; in het gidsgebied zijn geen bedreigingen bekend.

Wetenschappelijke naam

Progne tapera | (Linnaeus, 1766)

Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Hirundo Tapera; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Progne werd in 1826 ingevoerd door Boie. Progne (ook Procne) is de dochter van koning Pandion van Athene uit de Griekse mythe, die in een zwaluw werd veranderd; in het Latijn ook een woord voor 'zwaluw'. tapera komt van de Tupí-naam Taperá, 'die bij huizen leeft', voor een soort zwaluw, via Marcgrave (1648). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Amerika (later beperkt tot Pernambuco, Brazilië).