Alle soorten › Zangvogels › Vinkachtigen › Bruinkaporganist
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Bruinkaporganist | Euphonia anneae
Tawny-capped Euphonia | Eufonia coronirrufa
De bruinkaporganist is een organist van het vochtige bergbos en voetheuvelbos van Costa Rica en Panama, met een kleine voorpost in het uiterste noordwesten van Colombia. Het mannetje is de enige organist in het gidsgebied met een roestbruine in plaats van gele kruin. Hij leeft hoger op de hellingen dan de meeste andere organisten.
Geluid
De roep is een helder, wat raspend tsjie-tsjie of tsjiet, vaak een paar keer herhaald. De zang is een korte reeks heldere fluittonen en tjirpjes.
Opname: Jerome Fischer — CC BY-NC-SA 3.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
10–11 cm. Gedrongen, met een korte, dikke snavel; iets groter dan de meeste organisten. Mannetje: bovendelen, zijkop en keel glanzend donker staalblauw; kruin warm roestbruin. Borst en buik geel, onderstaartdekveren wit tot bleek okerkleurig. Vrouwtje: bovendelen olijfgroen met een roestbruin voorhoofd; keel en flanken olijfgeel, buikmidden grijs.
Verwarringssoorten
Het mannetje is door de roestbruine kruin onmiskenbaar. Het vrouwtje lijkt op het vrouwtje van de vuurbuikorganist Euphonia xanthogaster, dat ook een roestbruin voorhoofd en een grijze buik heeft, maar daarnaast een grijze nek. Het vrouwtje van de vlekkruinorganist Euphonia imitans leeft lager, in het laagland van het zuidwesten van Costa Rica, en heeft een okergele in plaats van grijze buik.
Leefgebied
Vochtig bergbos en voetheuvelbos, vooral in de middenlaag en de kruin, ook aan bosranden en in hoge secundaire bossen; vooral tussen ongeveer 600 en 1800 m, soms lager. Leeft in paartjes of kleine groepjes en sluit zich vaak aan bij gemengde groepen met tangaren. Eet vooral maretakbessen en kleine vruchten, ook insecten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
In het gidsgebied in de bergen van Costa Rica en Panama, vooral aan de Caribische kant, oostwaarts tot in Darién. Buiten het gidsgebied alleen in het uiterste noordwesten van Colombia.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
De bruinkaporganist is het best te zoeken in gemengde groepen aan de randen van bergbos op middelhoogte; de roestbruine kruin van het mannetje valt ook van onderaf op.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd (LC). Vrij algemeen in geschikt bergbos; gevoelig voor kap van bos op middelhoogte voor landbouw en veeteelt.
Wetenschappelijke naam
Euphonia anneae | Cassin, 1865
Cassin beschreef de soort in 1865 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Euphonia werd in 1806 ingevoerd door Desmarest, A-G. Euphonia is Grieks, van eu 'goed' en phōnē 'geluid': 'welluidend', naar de aangename roep. anneae eert Ann Eliza Elliot, geboren Henderson, de vrouw van de Amerikaanse ornitholoog Daniel Giraud Elliot. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Santa Rosa, Costa Rica.