Alle soorten › Zangvogels › Amerikaanse zangers › Geelkruinmaskerzanger

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Geelkruinmaskerzanger | Geothlypis flavovelata

Altamira Yellowthroat | Mascarita de Altamira

De geelkruinmaskerzanger is een maskerzanger met een klein verspreidingsgebied in de moerassen van de Golfkustvlakte van het noordoosten van Mexico. Het mannetje heeft een zwart masker met daarboven een brede gele band over de voorkruin. Het is een standvogel die alleen in Mexico voorkomt.

Geelkruinmaskerzanger (Geothlypis flavovelata)
Foto: Víctor Manuel Zúñiga Vargas — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

De zang is een vol, rollend en gevarieerd gekweel, minder strak herhaald dan bij de gewone maskerzanger. De roep is een droog tsjek.

Luister: ZangXC1185034

Opname: Richard E. Webster — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto

Herkenning

13–14 cm. Iets groter en zwaarder van snavel dan de gewone maskerzanger. Bovendelen olijfgroen, onderdelen geheel helder geel. Het mannetje heeft een zwart masker over voorhoofd, teugel en wang, aan de bovenkant begrensd door een brede gele band die over de voorkruin doorloopt; de achterkruin is olijfkleurig. Het vrouwtje mist het masker, heeft een olijfkleurige kop met een gelige wenkbrauw en oogring en is van onderen eveneens geel.

Verwarrings­soorten

De gewone maskerzanger Geothlypis trichas, die in de winter in dezelfde moerassen verblijft, heeft een witachtige tot grijze rand boven het masker, een vale buik en een fijnere snavel. De weidemaskerzanger Geothlypis poliocephala heeft een grijze kop zonder breed masker en een dikke, tweekleurige snavel, en leeft in droger grasland. De groenkruinmaskerzanger Geothlypis semiflava lijkt sterk, maar leeft alleen aan de Caribische kant van Honduras tot Panama.

Leefgebied

Zoetwater- en brakke moerassen met lisdodde, riet en zegge, oevers van lagunes en natte graslanden in de kustvlakte, vooral beneden 200 m. Zoekt laag in de dichte vegetatie naar insecten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

Endemisch voor Mexico: de Golfkustvlakte van het zuiden van Tamaulipas, het oosten van San Luis Potosí en het noorden van Veracruz.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In het broedseizoen zingen mannetjes vanaf de top van riet of lisdodde langs lagunes en moerassen in de omgeving van Tampico; in de winter is de soort stiller en moeilijker te zien.

Staat van instandhouding

Gevoelig (NT). Het kleine verspreidingsgebied en de afhankelijkheid van moerassen maken de soort kwetsbaar; drooglegging, branden, begrazing en uitbreiding van landbouw en bebouwing tasten het leefgebied aan.

Wetenschappelijke naam

Geothlypis flavovelata | Ridgway, 1896

Ridgway beschreef de soort in 1896 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Geothlypis werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. Geothlypis is Grieks, van gē 'aarde, grond' en thlupis, een niet nader bekend klein vogeltje: 'grondzangertje', naar het leven laag in dichte begroeiing. flavovelata is Latijn, van flavus 'geel' en velatus 'gesluierd, bedekt', naar de gele band boven het zwarte masker. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Altamira bij Tampico, Tamaulipas, Mexico.