Alle soorten › Zangvogels › Troepialen › Geelrugtroepiaal
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Geelrugtroepiaal | Icterus chrysater
Yellow-backed Oriole | Bolsero dorso dorado
De geelrugtroepiaal is een grote, geheel gele troepiaal met een zwart masker en zwarte vleugels en staart. Anders dan de meeste andere troepialen in het gidsgebied heeft hij een gele rug. Hij leeft van het zuidoosten van Mexico tot Nicaragua, ontbreekt in Costa Rica en komt opnieuw voor in Panama en verder in het noorden van Zuid-Amerika.
Geluid
De zang is een langzame, onregelmatige reeks heldere, volle fluittonen die wat aan menselijk fluiten doet denken. Als roep een nasaal njeh en een droog tsjek.
Opname: Max Noack — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
21–23 cm. Kop, rug, stuit en onderdelen geel tot oranjegeel, op de kop en borst vaak met een oranje zweem. Zwart masker van voorhoofd en teugel tot rond het oog, doorlopend in een zwarte keel en bovenborst. Vleugels en staart geheel zwart, zonder witte vleugelbanden en zonder geel in de staart. Snavel krachtig en zwart, met een blauwgrijze basis van de ondersnavel. Mannetje en vrouwtje zijn vrijwel gelijk; het vrouwtje is soms iets groener op de rug. Jonge vogels zijn olijfgeel met een minder uitgebreid zwart masker.
Verwarringssoorten
De geelstaarttroepiaal Icterus mesomelas heeft een zwarte rug, een gele schoudervlek en geel in de staart. De witbandtroepiaal Icterus maculialatus heeft een zwarte rug en een witte vleugelband. De altamiratroepiaal Icterus gularis is oranjer, heeft een zwarte rug en een oranje schoudervlek. Op het schiereiland Yucatán heeft de yucatántroepiaal Icterus auratus een oranje rug en witte vleugelbanden.
Leefgebied
Halfopen pijn-eikenbos, pijnsavannen, randen van nevelwoud en vochtig bos, secundair bos, schaduwkoffie en terrein met verspreide bomen, van zeeniveau (pijnsavannen in Belize en op het schiereiland Yucatán) tot ongeveer 2500 m. Zoekt in paren of kleine groepen in de boomkruinen naar insecten, vruchten en nectar.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Zuidoosten van Mexico (Veracruz, Oaxaca, Chiapas en het schiereiland Yucatán) door Belize, Guatemala, El Salvador en Honduras tot het noorden van Nicaragua. Ontbreekt in Costa Rica en komt plaatselijk weer voor in Panama. Buiten het gidsgebied in Colombia en Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Vaak te horen voordat hij gezien wordt: de langzame fluittonen dragen ver door open pijn-eikenbos. In Belize geregeld in de pijnsavannen langs de wegen in het binnenland.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd (LC). Vrij algemeen in halfopen bos en goed bestand tegen kleinschalige ontginning.
Wetenschappelijke naam
Icterus chrysater | (Lesson, 1844)
Lesson beschreef de soort in 1844 als Xanthornus chrysater; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Icterus werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Icterus komt van het Griekse ikteros, een gele vogel — doorgaans opgevat als de wielewaal — waarvan de aanblik geelzucht zou genezen. chrysater combineert Grieks khrusos 'goud' en Latijn ater 'zwart', naar het goudgele en zwarte verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mexico.