Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Geelvleugelara
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Geelvleugelara | Ara macao
Scarlet Macaw | Guacamaya roja
De geelvleugelara is de grote rode ara van het gidsgebied, met een verspreiding die van het zuiden van Mexico tot in Zuid-Amerika reikt. In Meso-Amerika is hij uit een groot deel van zijn vroegere gebied verdwenen en leeft hij nu vooral in enkele grote bosgebieden. Hij is de nationale vogel van Honduras.
Geluid
Een luid, rauw, krassend raaa-ah, vooral in de vlucht en over grote afstand hoorbaar; zittende groepen maken een lager gegrom en gekrijs.
Opname: Mauricio Cuéllar-Ramírez — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
81–96 cm, waarvan meer dan de helft staart. Het lichaam is scharlakenrood, de grote vleugeldekveren geel met groene toppen, de slagpennen, de stuit en de staartpunt blauw. Het gezicht is kaal en wit, de bovensnavel licht hoornkleurig, de ondersnavel zwart. De seksen zijn gelijk. Vogels van Mexico tot Nicaragua (A. m. cyanopterus) zijn iets groter en hebben meer blauw op de vleugeldekveren en smallere groene toppen aan het geel dan die van Costa Rica en Panama (A. m. macao). Vliegt met trage, diepe slagen, meestal in paren of familiegroepjes.
Verwarringssoorten
De groenvleugelara Ara chloropterus, in het gidsgebied alleen in het oosten van Panama, is donkerder rood, heeft groene in plaats van gele vleugeldekveren en rijen rode veertjes op het kale gezicht. De soldatenara Ara militaris en de buffons ara Ara ambiguus zijn groen met een rood voorhoofd.
Leefgebied
Vochtig en halfbladverliezend laaglandbos, galerijbos langs rivieren en bos aan de rand van mangroven, ook halfopen land met grote, losse bomen; meestal onder 1000 m. Eet zaden, noten en vruchten in de kronen, en bezoekt kleibanken langs rivieren. Broedt in een holte hoog in een grote, vaak dode boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Plaatselijk van het zuiden van Mexico tot Panama: de Selva Lacandona in het oosten van Chiapas, de Petén in Guatemala, het zuiden van Belize, de Mosquitia in Honduras, het noordoosten en zuidoosten van Nicaragua, de Pacifische kant van Costa Rica (Carara, Osa) en in Panama vooral Coiba en het zuiden van het schiereiland Azuero. Uitgezette groepen leven onder meer bij Palenque en in Los Tuxtlas in Mexico en bij Copán in Honduras. Buiten het gidsgebied in het noorden en midden van Zuid-Amerika, tot in Bolivia en het Braziliaanse Amazonegebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Ara's zijn het best te zien bij hun dagelijkse vluchten tussen slaap- en voedselplaats, kort na zonsopkomst en voor zonsondergang. In Costa Rica vliegen ze rond Carara en langs de rivier de Tárcoles en op het schiereiland Osa; de roep is lang voor de vogels zelf te horen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. In Meso-Amerika is de soort sterk achteruitgegaan door ontbossing en het uithalen van nesten voor de handel, en is de noordelijke ondersoort tot kleine, verspreide groepen teruggebracht. Herintroductie- en nestbeschermingsprojecten lopen in onder meer Mexico, Guatemala, Honduras en Costa Rica.
Wetenschappelijke naam
Ara macao | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Psittacus Macao; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ara werd in 1799 ingevoerd door De Lacépède. Ara komt uit het Tupi, waar ará een klanknabootsende naam voor de ara's is. macao komt van het Portugese macau, een oude naam voor ara's; de verdere herkomst is onduidelijk (mogelijk Tupi, of verwarring met Macau). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zuid-Amerika (niet nader bepaald).