Alle soorten › Koekoeksvogels › Koekoeken › Kleine renkoekoek
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Duiven, toerako's en verwanten Columbaves › Trappen, toerako's en koekoeken Otidimorphae
Kleine renkoekoek | Geococcyx velox
Lesser Roadrunner | Correcaminos tropical
De kleine renkoekoek is een slanke, langstaartige grondkoekoek van droog bos en doornstruweel, die rennend over de grond jaagt. Hij leeft van het noordwesten van Mexico tot in het noorden van Nicaragua en komt buiten het gidsgebied niet voor. Anders dan de grote renkoekoek van de woestijnen in het noorden zit hij ook vaak in struiken en lage bomen.
Geluid
Een reeks dalende, duifachtige koertonen, koe koe koe-oe, vaak vanaf een verhoogde plek gegeven. Daarnaast een droog geklepper met de snavel en zachte, kreunende geluiden in de buurt van het nest.
Opname: Sasha Robinson — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
46–51 cm, waarvan ruim de helft staart. De bovendelen zijn bruin en zwart gestreept met bleke veerranden, met een groene tot bronzen glans op vleugels en staart. Op de kop staat een donkere, opzetbare kuif; achter het oog ligt een stukje naakte huid dat blauw en oranjerood kleurt. Keel en voorhals zijn bleek okerkleurig en ongestreept; alleen opzij van de hals lopen donkere strepen. De buik is bleek okerbruin. De lange, getrapte staart heeft witte toppen aan de buitenste pennen. De snavel is vrij kort en donker, de poten zijn grijsblauw en lang. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De grote renkoekoek Geococcyx californianus is groter, met een duidelijk langere snavel en een witte voorhals en borst met zware donkere strepen; hij leeft vooral in de woestijnen en het hoogland van het noorden en midden van Mexico en overlapt alleen plaatselijk. De fazantkoekoek Dromococcyx phasianellus en de lijsterkoekoek Morococcyx erythropygus zijn veel kleiner en leven verscholen in de begroeiing; de lijsterkoekoek heeft roestbruine onderdelen en een korte staart.
Leefgebied
Droog loofbos, doornstruweel, cactusstruweel, verruigde akkerranden en weiland met heggen en struiken, van zeeniveau tot ongeveer 2500 m. Jaagt rennend en springend op grote insecten, hagedissen, kleine slangen en jonge vogels, en zoekt ook in lage takken naar prooi. Het nest is een platte schaal van takjes in een dichte struik of lage boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
In Mexico langs de Pacifische helling en in de droge binnendalen van het zuiden van Sonora en Sinaloa via Nayarit, Jalisco, Colima, Michoacán, Guerrero, Morelos, Puebla en Oaxaca tot Chiapas, plaatselijk in het midden van Veracruz, en op het schiereiland Yucatán (Yucatán, Campeche, Quintana Roo). Verder zuidelijk in de droge streken van Guatemala, El Salvador, Honduras en het noorden en midden van Nicaragua. Ontbreekt in de natte Caribische laaglanden. Buiten het gidsgebied komt de soort niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Vroeg in de ochtend langs onverharde wegen en akkerranden in droog struweel, waar vogels in de zon zitten of over het pad rennen. Goede streken zijn het noorden van Yucatán, de droge dalen van Oaxaca en Chiapas, de Motaguavallei in Guatemala en de droge binnendalen van Honduras. De koerende roep verraadt vaak een vogel die stil in een struik zit.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Plaatselijk vrij algemeen in droog struweel en cultuurland met heggen; de soort profiteert soms van open, verruigd terrein, maar verdwijnt waar struweel plaatsmaakt voor kale akkers.
Wetenschappelijke naam
Geococcyx velox | (Wagner, 1836)
Wagner beschreef de soort in 1836 als Cuculus velox; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Geococcyx werd in 1831 ingevoerd door Wagler. Geococcyx is Grieks, van gē 'aarde, grond' en kokkux 'koekoek': 'grondkoekoek', naar de rennende leefwijze op de grond. velox is Latijn voor 'snel', naar de snelle loop over de grond. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit omgeving van Mexico-Stad.