Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Sclaters buizerd
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Roofvogels, uilen, ijsvogels en spechten Afroaves › Havikachtigen en uilen Hieraves
Sclaters buizerd | Morphnarchus princeps
Barred Hawk | Busardo azoreño
De sclaters buizerd is een grote, zware buizerd van het heuvel- en bergbos, met een leizwarte kop, borst en bovendelen, scherp afgezet tegen fijn zwart-wit gebandeerde onderdelen. Hij cirkelt vaak hoog boven beboste hellingen en ravijnen en roept daarbij luid. In het gidsgebied is hij een standvogel van Costa Rica en Panama.
Geluid
Een luid, doordringend, fluitend kliieeeoe of wieeeeuur, vooral in de vlucht boven het bos en soms lang achter elkaar herhaald.
Opname: Daan van der Hoeven — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
50–58 cm, zwaar gebouwd, met zeer brede, afgeronde vleugels en een korte staart. Kop, hals, borst en bovendelen zijn egaal donker leigrijs tot zwart en vormen een scherp afgegrensde kap. Buik, flanken en dijen zijn wit met fijne zwarte bandjes. De staart is zwart met één smalle witte band in het midden en een smalle witte eindzoom. Washuid en poten zijn geeloranje, het oog is donker. In de vlucht zijn de ondervleugels lichtgrijs tot witachtig met fijne donkere bandjes, en contrasteert de donkere borst met de lichte buik en vleugels. Jonge vogels lijken op volwassen vogels, maar hebben lichte randjes op de bovendelen. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk; het vrouwtje is groter.
Verwarringssoorten
Door de donkere kap met de scherpe grens op de borst goed herkenbaar. De kleine bonte buizerd Leucopternis semiplumbeus is veel kleiner, effen wit van onder en leeft in het laagland. De grijskopwouw Leptodon cayanensis heeft een lichtgrijze kop, ongebandeerde witte onderdelen, een lange, gebandeerde staart en kleinere poten. De grote bonte buizerd Pseudastur albicollis is grotendeels wit.
Leefgebied
Vochtig heuvelbos en bergbos, vooral op steile hellingen en in beboste ravijnen, van ongeveer 300 tot 2000 m; ook bosranden en open plekken met bomen. Jaagt vanaf een zitpost in het bos op slangen, hagedissen, kikkers, krabben en kleine zoogdieren. Cirkelt in de loop van de ochtend vaak hoog boven het bos.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Standvogel in Costa Rica, vooral op de Caribische helling en in het zuiden ook aan de Pacifische kant (de Talamanca en de Cordillera Central), en in Panama op beide hellingen van de bergen, van Bocas del Toro en Chiriquí via Veraguas en Coclé tot Cerro Azul in de provincie Panamá en de bergen van Darién. Ontbreekt verder in het gidsgebied. Buiten het gidsgebied in Colombia, Ecuador en het uiterste noorden van Peru.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Halverwege de ochtend, als de thermiek op gang komt, cirkelen vaak één of twee vogels luid roepend boven beboste dalen op de Caribische helling van Costa Rica, zoals in Braulio Carrillo en Tapantí, en in Panama rond Fortuna en Cerro Azul.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Afhankelijk van bos op hellingen; plaatselijk achteruit door ontbossing, maar in de bergen van Costa Rica en Panama nog wijdverbreid.
Wetenschappelijke naam
Morphnarchus princeps | (Sclater, 1865) (GBIF: Leucopternis princeps)
Sclater beschreef de soort in 1865 als Leucopternis princeps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Morphnarchus werd in 1920 ingevoerd door Ridgway. Morphnarchus is Grieks, van morphnos 'donker' (ook een soort arend) en arkhos 'leider, aanvoerder'. princeps is Latijn voor 'vorst, eerste, aanvoerder', naar deze grote, statige buizerd. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Costa Rica.