Alle soorten › Glansvogelachtigen › Baardkoekoeken › Witnekbaardkoekoek
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Roofvogels, uilen, ijsvogels en spechten Afroaves › Muisvogels, scharrelaars en spechten Coraciimorphae › Trogons en holenbroeders Cavitaves › Neushoornvogels, ijsvogels en spechten Picocoraciae › IJsvogels, bijeneters en spechten Picodynastornithes
Witnekbaardkoekoek | Notharchus hyperrhynchus
White-necked Puffbird | Buco cuelliblanco
De witnekbaardkoekoek is de grootste baardkoekoek van het gidsgebied, een zwart-witte vogel met een grote kop en een zware snavel. Hij zit vaak lang onbeweeglijk op een kale tak hoog in of boven het bos. In het gidsgebied leeft hij van het zuiden van Mexico tot Panama.
Geluid
Meestal stil. De zang is een lange reeks zachte, trillerende fluittonen die enkele seconden aanhoudt; verder een zacht, laag gekwetter.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
24–26 cm. Bovendelen glanzend zwart. Een brede witte voorhoofdsband en een witte band over de nek scheiden de zwarte kruin van de rug. Keel, wangen en onderdelen wit, met een brede zwarte borstband; de flanken zijn zwart gebandeerd. De snavel is lang, zwaar en zwart, met een haakje aan de punt. Het oog is donker. Geslachten gelijk.
Verwarringssoorten
De zwartborstbaardkoekoek Notharchus pectoralis (midden en oosten van Panama) is kleiner, met een zwarte kruin tot aan de snavel zonder wit voorhoofd, een witte oorvlek en een okerkleurige waas op de buik. De bonte baardkoekoek Notharchus tectus is veel kleiner, met een smalle witte wenkbrauwstreep, een witte streep op de schouder en witte vlekjes in de staart.
Leefgebied
Kroonlaag en randen van vochtig en halfvochtig laaglandbos, ook seizoensbos, galerijbos, open plekken met hoge losse bomen en bebost weiland, vooral onder 600 m en plaatselijk hoger. Zit hoog op een kale tak en vliegt van daaruit naar grote insecten, hagedissen en soms kleine kikkers in het gebladerte. Nestelt in een holte die het paar uithakt in een termietennest in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Van het zuiden van Mexico (zuiden van Veracruz en Oaxaca, Tabasco, Chiapas, Campeche en Quintana Roo) door Belize, Guatemala, Honduras en Nicaragua tot Costa Rica en Panama, aan de Caribische en de Pacifische kant; in El Salvador alleen enkele waarnemingen. Buiten het gidsgebied in het noorden van Zuid-Amerika en het Amazonegebied, tot Bolivia en Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Het meest kans door vanaf een uitkijktoren of een open plek de kale takken boven het bos af te zoeken, bijvoorbeeld in Lamanai en Crooked Tree in Belize, bij La Selva en in Carara in Costa Rica en langs de Camino del Oleoducto (Pipeline Road) in Panama.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijd verspreid en verdraagt half open land met hoge bomen, maar is overal vrij schaars.
Wetenschappelijke naam
Notharchus hyperrhynchus | (Sclater, 1856)
Sclater beschreef de soort in 1856 als Bucco hyperrhynchus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Notharchus werd in 1863 ingevoerd door Cabanis & Heine. Notharchus is Grieks, van nōthēs 'traag' en arkhos 'leider': 'trage leider', naar het lome gedrag van baardkoekoeken. hyperrhynchus is Grieks, van huper 'bovenmatig' en rhunkhos 'snavel', naar de zeer forse snavel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit boven-Amazonegebied (niet nader bepaald).