Alle soorten › Zangvogels › Mezen › Zwartkuifmees

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Zwartkuifmees | Baeolophus atricristatus

Black-crested Titmouse | Carbonero cresta negra

De zwartkuifmees is een grijze kuifmees met een zwarte kuif en roestkleurige flanken, die in het noordoosten van Mexico en in Texas leeft. Hij is luidruchtig en nieuwsgierig en komt zowel in eikenbos en doornstruweel voor als in dorpen en parken.

Zwartkuifmees (Baeolophus atricristatus)
Foto: Dan Pancamo — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een luide, heldere herhaalde fluitfrase als pie-tu pie-tu pie-tu. Roept met schorre, schelle tsjie-tsjie-tsjie-reeksen.

Luister: ZangXC574093

Opname: Phoenix Birder — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto

Herkenning

14–15 cm. Bovendelen grijs, onderdelen grijswit met roestbruine flanken. Lange, spitse kuif bij volwassen mannetjes zwart; bij vrouwtjes vaak donkergrijs en bij jonge vogels grijs met hooguit een donkere zweem. Klein wit voorhoofd boven de snavel. Grote, donkere ogen in een effen lichtgrijs gezicht.

Verwarrings­soorten

De harlekijnmees Baeolophus wollweberi is kleiner, heeft een grijze kuif met zwarte rand en een zwart-wit gezicht met zwarte keel. Jonge zwartkuifmezen met een grijze kuif lijken op de verwante Baeolophus bicolor uit het oosten van de Verenigde Staten, die niet in het gidsgebied voorkomt.

Leefgebied

Eikenbos, eikensavanne, doornstruweel met mesquite, oeverbos en hellingbos in heuvels en lage bergen, ook dorpen, tuinen en parken met bomen. Eet insecten, spinnen, zaden en eikels. Broedt in een boomholte, een oud spechtenhol of een nestkast.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied in het noordoosten van Mexico, van Coahuila, Nuevo León en Tamaulipas zuidwaarts tot in San Luis Potosí en het noorden van Veracruz. Buiten het gidsgebied in het midden en zuiden van Texas en aangrenzend Oklahoma.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Komt vaak dichtbij en reageert op onrust van andere vogels; het luide pie-tu klinkt in het noordoosten van Mexico geregeld in dorpen en stadsparken.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Algemeen binnen zijn verspreidingsgebied.

Wetenschappelijke naam

Baeolophus atricristatus | (Cassin, 1850)

Cassin beschreef de soort in 1850 als Parus atricristatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Baeolophus werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. Baeolophus is Grieks, van baios 'klein' en lophos 'kuif': 'kleine kuif', naar de kuif van deze mezen. atricristatus is Latijn, van ater 'zwart' en cristatus 'gekuifd', naar de zwarte kuif. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Río Grande tussen Brownsville en Rio Grande City, Texas, VS.