Oeverloper | Actitis hypoleucos

Geluid

Een hoog, helder, dalend hie-die-die, meestal bij het opvliegen; de zang is een snel, hoog en herhaald tie-tie-wiedie.

Herkenning

Klein en langgerekt, met korte gelige tot grijsgroene poten, een korte rechte snavel en een staart die ver voorbij de vleugelpunten steekt. De bovendelen zijn egaal olijfbruin met fijne donkere bandering, de borstzijden bruin, en het witte van de onderdelen steekt als een haak omhoog voor de vleugelbocht. Een lichte wenkbrauwstreep en een donkere oogstreep. Wipt bijna voortdurend met het achterlijf en de kop. In vlucht een smalle witte vleugelstreep en witte staartzijden; de vleugelslagen zijn snel, ondiep en stijf, afgewisseld met korte glijvluchten vlak boven het water.

Verwarrings­soorten

Het witgat (Tringa ochropus) is groter, donkerder en contrastrijker, met een helderwitte stuit en zwartachtige ondervleugel. De bosruiter (Tringa glareola) is slanker, hoger op de poten, met een duidelijke lichte stippeling op de rug en een witte stuit. De terekruiter (Xenus cinereus) heeft een lange opgewipte snavel en oranje poten. De Amerikaanse oeverloper (Actitis macularius), elders in de Westelijke Palearctis een dwaalgast, heeft een kortere staart en in de winter een egalere borstzijde en lichte poten.

Leefgebied

Vrijwel alle oevers: rivieren en beken met grind of stenen, meren, stuwmeren, kanalen, sloten en irrigatiewerken, rotskusten, havens, stranden, mangroven en lagunes; op trek ook bij kleine plasjes in oases en woestijnwadi's. Broedt langs snelstromende rivieren met grindbanken in het gebergte.

Verspreiding en trek

Broedt plaatselijk langs rivieren in het Rifgebergte en de Midden- en Hoge Atlas in Marokko en verspreid in Noord-Algerije. Als doortrekker en wintergast komt hij in het hele gebied voor: langs de kusten en wetlands van Marokko tot de Westelijke Sahara, Algerije, Tunesië en Libië, langs de hele Nijl van de delta tot Assoean, aan de Rode Zee, in Israël, Jordanië, Libanon, Syrië en de Iraakse rivieren en moerassen, en op het Arabisch schiereiland van Koeweit tot Jemen, Socotra en Dhofar. Op trek worden ook Sahara-oases en woestijnplassen bezocht. Daarbuiten broedt hij van West-Europa tot Japan en overwintert van het Middellandse Zeegebied en Afrika tot Zuid-Azië en Australië.

• Jaarrond
• Zomergast (ca. okt–mrt)
• Wintergast (ca. apr–sep)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Hij is vrijwel overal te vinden waar water is: bekijk de randen van een havenkade, een rivierbrug of een irrigatievijver en de kans is groot dat je hem ziet wippen. In de broedtijd zijn de rivieren bij Azrou en in de vallei van de Ourika in Marokko goede plekken om hem te horen zingen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd, al gaat hij in delen van Europa achteruit door rivierregulatie en verstoring van oevers. In het gebied profiteert hij op trek van stuwmeren, kanalen en zuiveringsplassen, terwijl de kleine broedpopulatie in de Maghreb kwetsbaar is voor grindwinning en recreatie langs bergrivieren.

Wetenschappelijke naam

Actitis hypoleucos | (Linnaeus, 1758)

Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Tringa Hypoleucos; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Actitis werd in 1811 ingevoerd door Illiger. Actitis is Grieks, van aktitēs 'kustbewoner', bij aktē 'kust'. hypoleucos is Grieks voor 'van onderen wit', van hupo 'onder' en leukos 'wit'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.