Alle soorten › Zangvogels › Vliegenvangers › Paapje
Paapje | Saxicola rubetra
Whinchat | Tarabilla norteña
Het paapje is in het gidsgebied uitsluitend doortrekker: tussen de Europese en West-Aziatische broedgebieden en de savannes van Afrika ten zuiden van de Sahara trekt hij in voor- en najaar over de hele regio. Op de trek zit hij graag op een hoge plant, paaltje of draad in open terrein en valt dan op door zijn lichte wenkbrauwstreep.
Geluid
De roep is een zacht hju, vaak gecombineerd met een tikkend tek-tek: hju-tek-tek. De zang, op de voorjaarstrek soms te horen, is een korte, snelle mengeling van krassende en heldere tonen, vaak met imitaties.
Opname: MarekJas — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
12–14 cm. Compact en kortstaartig, met een rechtop houding. Het mannetje in voorjaarskleed heeft een donkere wang, een brede witte wenkbrauwstreep en een witte baardstreep, gestreepte bruine bovendelen, een warm oranjebeige keel en borst en een witte vlek op de binnenste vleugeldekveren. Vrouwtjes en najaarsvogels zijn valer, met een bruinere wang en beige wenkbrauw. In alle kleden zijn de witte basis van de buitenste staartpennen, zichtbaar in de vlucht, en de lichte wenkbrauw kenmerkend.
Verwarringssoorten
Vrouwtjes en jonge vogels van de roodborsttapuit (Saxicola rubicola) en de Aziatische roodborsttapuit (Saxicola maurus) hebben geen of een zwakke wenkbrauwstreep en een donkere staart zonder witte basis; de laatste heeft een ongestreepte, lichte stuit. Vrouwtjes van de diadeemroodstaart (Phoenicurus moussieri) hebben een rode staart en geen streping.
Leefgebied
Op de trek in open terrein met een uitkijkpost: akkers en braakland, weiden, grasrijke steppe, irrigatieland met klaver of luzerne, oases, rietkragen en de randen van moerassen; in de woestijn op elke groene plek.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de leefgebieden van Noord-Afrika en het Midden-Oosten.
Verspreiding en trek
Trekt in het voorjaar, van eind maart tot in mei, en in het najaar, van augustus tot oktober, door het hele gidsgebied: door de Maghreb en de Sahara, Libië en de Nijlvallei, door Israël, Jordanië, Syrië, Libanon en Irak, en over het Arabisch Schiereiland, waar hij in het oosten en in de Golfstaten schaarser is dan in het westen. In Israël en elders blijft af en toe een vogel overwinteren. Broedt in Europa en West-Siberië tot aan de Kaukasus en Noordwest-Iran, en overwintert in de savannes van Afrika ten zuiden van de Sahara.
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In april en september in de velden rond Eilat, in de Hula-vallei, in de Nijldelta en in de geïrrigeerde landbouwgebieden van Marokko en de Golfstaten, zoals Sun Farms in Sohar. Kijk naar de toppen van distels en schermbloemen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, al is de soort in een groot deel van Europa sterk afgenomen door intensivering van de graslandlandbouw. In het gidsgebied als doortrekker vrij algemeen.
Wetenschappelijke naam
Saxicola rubetra | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Motacilla Rubetra; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Saxicola werd in 1802 ingevoerd door Bechstein. Saxicola is Latijn, van saxum 'steen, rots' en -cola 'bewoner', bij colere 'bewonen': 'rotsbewoner', naar de open steenachtige terreinen waar deze vogels zich ophouden. rubetra is een Latijnse naam voor een klein vogeltje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.