Alle soortenGenten en aalscholversAalscholvers › Aalscholver

Aalscholver

Phalacrocorax carbo | Great Cormorant | Cormorán grande

De aalscholver is de zwarte visser die na elke duik met gespreide vleugels staat te drogen, een houding die geen enkele andere Europese watervogel aanneemt. Zijn terugkeer uit de vergiftigde jaren zeventig is spectaculair en niet onomstreden.

Aalscholver (Phalacrocorax carbo)
Foto: Kristian Pikner — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Buiten de kolonie vrijwel stom. Op het nest, van februari tot juni, diepe keelklanken en varkensachtig geknor: een rollend kroa-kroa-kroa, versterkt door tientallen buren tegelijk. Een kolonie hoor en ruikt men eerder dan men hem ziet.

Luister: RoepWikimedia Commons

Opname: Sonothèque ADVL — CC0 · Wikimedia Commons

Herkenning

Groot en zwart met bronsgroene glans, een witte kinvlek en gele naakte huid rond de snavelbasis. In broedkleed komt daar een witte dijvlek bij en bij de binnenlandvorm veel wit op kop en hals. Jonge vogels zijn bruin met variabel witte onderdelen. Zwemt diep, springt bij het duiken half uit het water en vliegt ganzenachtig met geknikte hals, vaak in linie.

Verwarrings­soorten

Kuifaalscholver is kleiner en slanker, met steile voorhoofd, dun snaveltje, flessengroene glans en zonder wit in het gezicht; in het voorjaar draagt hij een opgekrulde kuif en hij houdt zich aan rotskusten en zee. Jonge kuifaalscholver is bruin met een donkere buik. Dwergaalscholver in Zuidoost-Europa is klein met een lange staart.

Leefgebied

Elk visrijk water: grote meren, rivieren, havens, kanalen en ondiepe kustzeeën. Rust op strekdammen, boeien, palen en dode bomen, en broedt in kolonies in bomen die na jaren guano afsterven, of op de grond op eilanden.

Verspreiding en trek

Verspreid over heel Europa. In Nederland jaarrond talrijk, met beroemde kolonies in de Oostvaardersplassen en het Naardermeer; de binnenlandse vorm sinensis domineert. In Spanje vooral een talrijke wintergast op stuwmeren en rivieren, met een groeiend aantal broedplaatsen langs de Middellandse Zee.

  • Jaarrond
  • Broedvogel (zomer)
  • Winter
  • Doortrek
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2024-08-01 – 2026-07-31), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Waar en wanneer kijken

Vroege ochtend bij een slaapplaats, wanneer de vogels in linies uitvliegen naar het viswater. Kijk in de winter op grote stuwmeren en plassen naar gezamenlijk jagende groepen die als een net over de vis heen drijven; hun drooghouding levert bovendien de beste silhouetfoto's op.

Staat van instandhouding

Sterk hersteld na het verbod op giftige bestrijdingsmiddelen en de wettelijke bescherming. Het succes leidt tot conflicten met de beroepsvisserij en de viskweek, en daarmee tot verstoring en afschot met ontheffing. Waterkwaliteit en visstand bepalen lokaal hoe het de kolonies vergaat.