Koekoek

Geluid

Het mannetje roept het bekende koe-koe, van eind april tot in juni, soms met een haperende of drielettergrepige variant laat in het seizoen. Het vrouwtje heeft een heel andere stem: een bubbelende, lachende triller. Beide zijn 's ochtends vroeg het meest actief.

Herkenning

Blauwgrijze bovendelen, kop en borst, met fijn dwarsgebandeerde witte onderdelen. Gele oogring, gele poten en een licht gebogen snavel. In vlucht doet hij aan een sperwer denken, maar de vleugelslag blijft onder de horizontaal, de vleugels zijn spitser en de kop wordt opgeheven gedragen. Vrouwtjes komen ook in een roodbruine (hepatische) vorm voor.

Verwarrings­soorten

Sperwer: bredere staartbanden, rondere vleugels, typisch flap-flap-glijden en geen gele oogring. Boomvalk: veel spitsere vleugels en snellere, krachtiger vlucht. Op afstand helpt de houding: een koekoek zit vaak laag en horizontaal met hangende vleugels en opgeheven staart.

Leefgebied

Halfopen landschappen met veel waardvogels: rietmoerassen (kleine karekiet), heide en duin (graspieper), houtwallen en tuinen (heggenmus). Vereist uitkijkposten en een rijk aanbod aan rupsen, waaronder harige soorten die andere vogels laten liggen.

Verspreiding en trek

Broedvogel in vrijwel heel Europa en Azië; overwintert in Afrika ten zuiden van de Sahara. Volwassen vogels vertrekken al vanaf eind juni, de jongen volgen in augustus zonder ouderlijke begeleiding.

• Broedvogel (zomer)
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Eind april tot begin juni, vroeg in de ochtend in rietland of op de heide. Let op alarmerende waardvogels: kleine karekieten of graspiepers die fel op een 'roofvogel' reageren, verraden vaak een koekoeksvrouwtje dat een nest zoekt.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern), maar in Noordwest-Europa duidelijk afgenomen. De oorzaken liggen in de keten: minder grote insecten, achteruitgang van waardvogels en toegenomen risico's langs de lange trekroute.