Steenarend

Geluid

Zwijgzaam en zelden gehoord. Bij de horst en tijdens de baltsvluchten in februari en maart klinkt een verrassend zwak, hoog blaffend kjek-kjek of een miauwend hie-jèh, veel ijler dan je bij zo'n grote vogel verwacht. Bedelroepen van jongen dragen ver in juli.

Herkenning

Zeer groot, met lange, aan de basis versmalde vleugels die zweven in een duidelijke ondiepe V; de kop steekt merkbaar uit en de staart is lang en aan het eind licht afgerond. Adult donkerbruin met goudgele nek. Juveniel met scherp afgetekende witte vlekken in de handbasis en een witte staartbasis met brede zwarte eindband.

Verwarrings­soorten

Havikarend: kleiner, met witte onderdelen en een lichte rugvlek, en zweeft op vlakke vleugels. Buizerd: veel kleiner en compacter met korte staart, maar op afstand misleidend — let op de staartlengte, die bij de steenarend de vleugelbreedte overtreft. Jonge zeearend: kortere wigvormige staart en breder, plankvormig vleugelprofiel.

Leefgebied

Bergland met rotswanden voor de horst en uitgestrekte open hellingen, alpenweiden en steeneiken- of dennenbossen om te jagen. In Spanje ook lage sierra's, kliffen boven dehesa's en dorre steppen; jaagt op konijnen, hazen, marmotten en patrijzen, en gebruikt in de winter veel aas.

Verspreiding en trek

In Europa vooral in de Alpen, Karpaten, Scandinavië, Schotland, de Balkan en het hele Iberische binnenland — Spanje herbergt de grootste populatie van West-Europa. Standvogel, waarbij jonge vogels ver zwerven. In Nederland een uitzonderlijke dwaalgast, meestal een noordelijke of Duitse zwerver.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Maart tot mei, midden op de ochtend als de eerste thermiek opkomt: kies een uitkijkpunt tegenover een grote rotswand, in de Pyreneeën, de Sierra de Guadarrama of Monfragüe, en scan geduldig de bergkam. Baltsvluchten met diepe golven zijn in februari en maart het opvallendst.

Staat van instandhouding

Europees stabiel tot licht toenemend na eeuwen van vervolging, maar het herstel gaat traag omdat de soort laat broedt en weinig jongen grootbrengt. Illegale vergiftiging en bestrijding vanuit jachtbelangen, loodvergiftiging via aas, aanvaringen met windturbines en hoogspanningskabels en verstoring van horsten blijven de grootste bedreigingen.