Gierzwaluwachtigen | Apodiformes

Families in deze orde

• Gierzwaluwen | Apodidae21 soortenIn deze gids komen eenentwintig soorten in zes geslachten voor, van de Amazone-aanloop tot hoog in de Andes. Een sigaarvormig lijf, lange sikkelvormige vleugels die in de glijvlucht stijf worden gehouden, en een korte staart die recht of gevorkt is; de snavel is klein, maar de bek scheurt tot onder het oog open, zodat de kop zelf het vangnet vormt. Vrijwel alles gebeurt in de lucht: het vangen van zwevende insecten en spinnen, drinken, baden, het oppikken van nestmateriaal en de paring; de grote Witkraaggierzwaluwen jagen in luidruchtige zwermen boven bergkammen en dalen. De vangst wordt in de keel met speeksel tot een bal samengeplakt en aan het jong gegeven. Het nest wordt eveneens met speeksel vastgezet: een kom van mos en modder op een natte rotsrichel achter een waterval bij de Streptoprocne- en Cypseloides-soorten, een halfschaaltje in een holle boom of schoorsteen bij de Chaetura-soorten, een zakje tegen een palmblad bij de palmgierzwaluw en een lange, hangende buis van plantenpluis bij de Cayennegierzwaluw. Eén tot drie witte eieren, een lange nestperiode, en een jong dat het nest met een volgroeide vleugel verlaat; de korte poten dragen sterke haaknagels, en bij meerdere geslachten eindigen de schachten van de staartveren in stekels waarmee de vogel zich tegen een rotswand of muur schraagt.
• Kolibries | Trochilidae220 soortenMet tweehonderdeenendertig soorten in tweeëntachtig geslachten zijn de kolibries de rijkste familie van de Andes en de westkust; nergens ter wereld leven meer soorten dan in de noordelijke Andes. Ze zijn aanwezig van het regenwoud van de Chocó en de Amazone-aanloop via het nevelwoud tot de páramo en de puna, en zelfs in oasen en tuinen van de kustwoestijn; de heremietkolibries leven in de schaduw van de regenwoudonderlaag, de meeste andere soorten in nevelwoud, bosranden en bloeiend struikgewas. Tot de familie behoren de kleinste vogels ter wereld, maar ook de reuzenkolibrie, zo groot als een spreeuw. Ze hebben een naaldvormige snavel, bij de zwaardkolibrie langer dan de rest van het lichaam, en een lange, aan de punt gespleten tong waarmee ze nectar oplikken. De vleugel draait vrijwel alleen vanuit de schouder, zodat ze stil kunnen hangen en zelfs achteruit vliegen, met tientallen slagen per seconde. Dat vraagt een uitzonderlijk hoge stofwisseling; 's nachts kunnen ze in een toestand van verstijving de lichaamstemperatuur laten zakken om energie te sparen, wat vooral in het koude hooggebergte van belang is. Naast nectar eten ze kleine insecten en spinnen, de belangrijkste eiwitbron voor de jongen. De poten zijn zo klein dat ze niet lopen, alleen zitten. Bij veel soorten heeft het mannetje een metaalglanzende keel of kruin die alleen onder de juiste hoek oplicht. Het vrouwtje bouwt alleen een piepklein kommetje van plantenpluis en spinrag, vaak bekleed met korstmos of mos, en legt twee witte eieren.