Alle soorten › Hoenderachtigen
Hoenderachtigen | Galliformes
Gamebirds | Gallináceas | Gamebirds
Zwaar gebouwde vogels met een korte, gewelfde snavel en krachtige poten; de bosduivelhoenders en andere boskwartels krabben met hun stompe nagels in de strooisellaag naar voedsel, terwijl de sjakohoenders en hokko's, hier het grootste deel van de soorten, ook veel in de boomkronen naar vruchten en bladeren zoeken. De nacht brengen ze meestal hoog in bomen door. De vleugels zijn kort en rond en de vliegspieren bleek: die leveren een explosieve start en een korte, snelle vlucht op, maar geen uithoudingsvermogen, zodat de meeste soorten hun hele leven binnen een klein gebied doorbrengen. Zaden, vruchten, knollen en groen worden met opgepikte steentjes in een zware spiermaag vermalen en in twee lange blindedarmen verder afgebroken. Kop en hals dragen bij veel soorten kale huid, een keellel of een knobbel op de snavel, en de loop van het mannetje kan bij de fazantachtigen een of meer sporen dragen. Bij de boskwartels ligt het nest op de grond en is het legsel groter, terwijl de sjakohoenders en hokko's slechts twee of drie eieren leggen in een nest van takken in een boom of struik; de donsjongen lopen of klauteren meteen mee, en hun slagpennen groeien zo snel dat ze binnen enkele dagen kunnen opfladderen.
Families in deze orde
- Hokko's en chachalaca's | Cracidae37 soortenIn het gebied van deze gids telt de familie 37 soorten in negen geslachten, van de luidruchtige chachalaca's van struweel en bosranden en de guans van laagland- en nevelwoud, met de Andessjakohoen tot aan de boomgrens, tot de grote hokko's van het Amazonebos en de helmhokko's van de Andesvoet. Het zijn hoenderachtige vogels die anders dan hun verwanten vooral in bomen leven: de staart is lang en breed, de poten zijn stevig en de achterteen staat op dezelfde hoogte als de voortenen, zodat ze goed langs takken lopen en klauteren. Veel soorten hebben een kale keelhuid of een kleurige lel, en bij de hokko's draagt het mannetje een kuif van gekrulde veren en vaak een knobbel, lel of helm op de snavel. Ze eten vooral vruchten, bladeren en bloemen en zijn daarmee belangrijke zaadverspreiders. Chachalaca's roepen bij zonsopgang in koor, guans laten in de vlucht een droog geratel met de vleugels horen en bij verschillende soorten is de luchtpijp verlengd, wat diepe brom- en fluittonen geeft. Het nest is een slordig platform in een boom of struik, met twee of drie grote witte eieren met een ruwe schaal. Door de jacht zijn de grotere soorten vrijwel overal schaars geworden.
- Tandkwartels | Odontophoridae11 soortenKleine, rondgebouwde hoenders waarvan de ondersnavel een gekartelde snijrand heeft; daar dankt de familie haar naam aan. De loop draagt geen spoor en is kort en stevig, geschikt om in de bodem te krabben en te graven naar zaden, knollen, bessen en insecten. Sommige soorten hebben een kuif, en bij veel soorten is de kop opvallend getekend, met roestbruine, zwarte of witte vlakken. De familie komt alleen in Amerika voor; de gids telt elf soorten in drie geslachten. De kuifbobwhite leeft in open grasland en droog struweel in het noorden, de roodkeeltandkwartel in laaglandbos van de Chocó, en de overige zijn boskwartels van het geslacht Odontophorus, van Amazonelaagland tot nevelwoud op de Andeshellingen, waaronder enkele soorten met een klein verspreidingsgebied in Colombia. Boskwartels laten zich zelden zien en vooral in de schemering horen, vaak in duet of in koor van de hele groep. Ze nestelen op de grond, vaak onder een overkapping van gras of bladeren, en leven in vaste groepjes die zich met heldere, ver dragende roepen bijeenhouden. Bij gevaar drukken ze zich eerst plat of lopen weg en vliegen pas op het laatste moment explosief op.
- Fazantachtigen | Phasianidae1 soortDe grootste en meest verscheiden familie van de orde: bij veel soorten draagt het mannetje een of meer scherpe sporen aan de loop en is hij duidelijk groter en kleuriger dan het gedekt getekende vrouwtje, met verlengde staart- of nekveren en kale, gekleurde huid op de kop. Waar man en vrouw wel op elkaar lijken — bij de kleinere patrijzen en kwartels — ontbreken die sporen meestal en blijven de partners bij elkaar; waar ze sterk verschillen, broedt het vrouwtje alleen. Het nest is niet meer dan een uitgeschraapt kuiltje, gedekt door de tekening van de broedende vogel zelf, met een legsel dat tot ver in de tien kan lopen. De handpennen worden van binnen naar buiten geruid, zodat de vogel zijn toch al beperkte vliegvermogen nooit helemaal kwijtraakt.