Kraanvogelachtigen | Gruiformes

Families in deze orde

• Trompetvogels | Psophiidae2 soortenIn deze gids komen twee soorten voor, beide in het geslacht Psophia en beide in het regenwoud van het Amazonelaagland aan de oostvoet van de Andes: de grijsvleugeltrompetvogel ten noorden van de Amazone in Colombia, Ecuador en het noorden van Peru, de witvleugeltrompetvogel ten zuiden ervan in Peru en Bolivia. Grote rivieren vormen de grenzen tussen de soorten en ondersoorten, en het aantal soorten dat wordt erkend verschilt per indeling. Trompetvogels zijn kipgrote bodemvogels met een gebogen rug, een lange hals, lange poten en een korte, kipachtige snavel. Het verenkleed is grotendeels fluweelzwart met een paarse of groene glans, en de losse, haarachtige veren van de binnenste vleugelpennen vormen een lichte vlek op de rug, wit of grijs naar de soort. Ze leven in groepen in hoog, ongestoord bos, waar ze afgevallen vruchten eten, vaak onder bomen waarin apen foerageren, en daarnaast insecten en andere kleine dieren. Een groep verdedigt samen een territorium en de jongen worden door meerdere groepsleden gevoerd. De naam verwijst naar de diepe, brommende en trompetterende roepen. Het nest ligt in een boomholte. Door jacht verdwijnen trompetvogels snel uit bos rond nederzettingen.
• Koerlan | Aramidae1 soortEen familie met één soort, de koerlan, die in het gebied vooral in het laagland voorkomt, in het westen van Colombia en Ecuador en in het Amazonelaagland ten oosten van de Andes, in zoetwatermoerassen, overstroomde bossen, rivieroevers en mangroven. Het is een grote, langpotige vogel die in bouw tussen kraanvogels en rallen in staat, donkerbruin met witte strepen op kop, hals en mantel. De lange, licht gebogen snavel is zijdelings afgeplat, en bij de punt sluiten de snavelhelften niet helemaal en is de onderste iets gedraaid; daarmee haalt de vogel appelslakken uit hun huisje zonder het te breken. Die slakken vormen het hoofdvoedsel, aangevuld met zoetwatermossels, kreeftjes, wormen en insecten. Hij loopt met een wat hinkende gang door ondiep water en vliegt met trage, schokkerige vleugelslagen en hangende poten. De stem is een luide, klagende, herhaalde schreeuw die vooral in de schemering en 's nachts ver over het moeras klinkt. Het nest is een platform van plantenmateriaal in dichte vegetatie, net boven het water of in een struik, met meestal vier tot zeven gevlekte eieren; de jongen verlaten het nest kort na het uitkomen.
• Futenkoeten | Heliornithidae1 soortEen kleine familie van drie soorten, elk in een ander werelddeel: de Afrikaanse futenkoet (Podica), de Aziatische maskerfutenkoet en de Amerikaanse zonnefuut. In het gebied van deze gids is alleen de zonnefuut te zien, vooral in het Amazonelaagland aan de oostvoet van de Andes en plaatselijk in het laagland ten westen ervan. Futenkoeten lijken op een kruising van fuut en aalscholver, met een langgerekt lichaam, een lange, dunne hals en een puntige, rechte snavel, maar ze horen bij de kraanvogelachtigen. De zonnefuut is de kleinste van de drie, met een zwart-witte kopstreping. De tenen dragen brede lobben in plaats van zwemvliezen en zijn, net als de poten, opvallend zwart en geel gebandeerd. Het is een schuwe vogel van rustige, beschaduwde rivieren, beken, lagunes en oxbowmeren met overhangende oevervegetatie. Hij zwemt laag in het water, met knikkende kop, dicht langs de oever, en duikt bij onraad weg onder de begroeiing of vliegt laag over het water weg. Hij eet waterinsecten, kreeftjes, kikkers en kleine vis, die hij van het wateroppervlak, van takken of op de oever pakt. Het nest is een platform van takjes en riet op een tak boven het water. Bij de zonnefuut draagt het mannetje de jongen kort na het uitkomen in huidplooien onder de vleugels mee.
• Rallen | Rallidae36 soortenHet lichaam is zijdelings afgeplat, zodat de vogel zich tussen dicht riet en zeggen door kan wringen; de tenen zijn opvallend lang, bij de zwemmende soorten met gelobde zwemvliezen. In deze gids komen 37 soorten in dertien geslachten voor, van de mangroven en moerassen langs de kust en de bosbeken van het Amazonelaagland tot de rietkragen van de hooggelegen Andesmeren, waar meerkoeten de open plassen beheersen. De vleugels zijn kort en rond: over korte afstand vliegen ze fladderend en met bungelende poten, al trekken sommige soorten 's nachts over grote afstanden. De korte staart wordt bij het lopen omhoog gewipt, waarbij de vaak lichte onderstaart opvalt, en de snavel loopt van kort en kegelvormig tot lang en dun, naar het voedsel dat gezocht wordt. Het nest is een kom van stengels en bladeren, verborgen boven ondiep water; de legsels zijn groot en de zwarte donsjongen volgen de ouders binnen een dag en worden snavel aan snavel gevoerd.