Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Andespapegaai

Andespapegaai | Hapalopsittaca amazonina

Rusty-faced Parrot | Cotorra montañera | Papagaio-andino-de-face-ferrugínea

De andespapegaai is een gedrongen papegaai met een korte staart uit de nevelwouden van de noordelijke Andes. Hij leeft hoog in het bergbos, in paren of kleine groepen, en vliegt vaak laag over de boomtoppen. Van de vier andespapegaaien heeft hij het noordelijkste verspreidingsgebied.

Andespapegaai (Hapalopsittaca amazonina)
Foto: Félix Uribe from Rionegro, Antioquia, Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Hoge, schrille en wat krassende roepen, vooral in de vlucht, en zachter gekwetter bij het foerageren.

Luister: ZangXC588712

Opname: Iván Lau — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

23 cm, gedrongen, met een korte staart en een lichte, grijsachtige snavel. Het verenkleed is groen. Voorhoofd, teugel en wangen zijn roestrood, de oorstreek is olijfgeel met fijne lichte strepen, en het achterhoofd heeft een blauwachtige tint. De schouder is rood en de handpennen zijn donkerblauw. De seksen zijn gelijk; jongen hebben minder rood op de kop.

Verwarrings­soorten

Fuertes' andespapegaai Hapalopsittaca fuertesi heeft een blauwe kruin, alleen een smalle rode band op het voorhoofd en een geelgroen gezicht, en leeft hoger en zeer plaatselijk in de Centrale Cordillera. Het pruimkopmargrietje Pionus tumultuosus heeft een lichtgele snavel, een paarsrode, gespikkelde kop en rode onderstaartdekveren. De schubnekamazone Amazona mercenarius is groter, met een langere staart, een geschubde nek en rood in de vleugel.

Leefgebied

Vochtig bergbos en nevelwoud, bosranden en oud secundair bos, ruwweg tussen 2000 en 3300 m. Eet vruchten, zaden en bloesems, onder meer van maretakken en epifyten, meestal hoog in de bomen. Het nest ligt in een boomholte.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in de Oostelijke Cordillera en plaatselijk in de Centrale Cordillera. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes van het westen van Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de vroege ochtend in nevelwoud van de Oostelijke Cordillera van Colombia naar groepjes die laag over het bladerdak vliegen. In vruchtdragende bomen zitten ze vaak stil en verraden ze zich door hun roep.

Staat van instandhouding

Gevoelig. Het bergbos binnen het verspreidingsgebied is sterk versnipperd door ontbossing voor landbouw en veeteelt, en de stand neemt af.

Wetenschappelijke naam

Hapalopsittaca amazonina | (des Murs, 1845)

Des Murs beschreef de soort in 1845 als Psittacus amazoninus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hapalopsittaca werd in 1912 ingevoerd door Ridgway. De geslachtsnaam komt van Grieks hapalos, 'zacht, teer', en psittakē, 'papegaai'. De soortnaam is modern Latijn amazoninus, 'Amazonisch, van Amazonië'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.