Galápagospurperzwaluw (Progne modesta) — Vorstmans Gids van de Vogels van Andesgebied en westkust

Geluid

Een zacht, gorgelend gekwetter en korte, warme roepen, rustiger dan bij grotere purperzwaluwen.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

15–16 cm, compact, met brede vleugels en een licht gevorkte staart. Het mannetje is geheel donker blauwzwart, met weinig glans. Het vrouwtje is van boven donker grijsbruin en van onder iets lichter roetbruin, met vage lichte randjes op de buik en de onderstaartdekveren. Jonge vogels lijken op het vrouwtje.

Verwarringssoorten

Op de Galápagos zijn alleen doortrekkende zwaluwen te verwarren. De boerenzwaluw Hirundo rustica heeft een witte of roomkleurige buik, een roestrode keel en lange staartpennen. De oeverzwaluw Riparia riparia is kleiner, bruin van boven en wit van onder met een borstband. De purperzwaluw Progne subis is als dwaalgast mogelijk en duidelijk groter. Gierzwaluwen hebben smallere, sikkelvormige vleugels.

Leefgebied

Kustkliffen, lavavelden, kraterranden en de vochtige hooglanden, van zeeniveau tot de hogere delen van de eilanden. Jaagt in de lucht op vliegende insecten, vaak boven open terrein, langs kliffen en boven de hooglandvegetatie. Nestelt in spleten en holten in rotswanden en kliffen.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Endemisch voor de Galápagos, verspreid over de centrale en westelijke eilanden, waaronder Isabela, Fernandina, Santa Cruz en Santiago, en ook vastgesteld op San Cristóbal en Española. Komt nergens in grote aantallen voor. Ontbreekt op het vasteland.

Jaarrond

Kaartje van de archipel zelf: op de hoofdkaart zou deze vogel een stipje aan de rand zijn, en juist bij eilandsoorten gaat het om de vraag op wélke eilanden hij zit. De eilanden waar hij ontbreekt staan er grijs bij. Verspreiding per eiland volgens de standaardwerken; eilandcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Kijk langs kliffen en kraterranden en boven de hooglanden van de grotere eilanden, zoals Isabela en Santa Cruz; vogels jagen vaak laag langs de rotswanden.

Staat van instandhouding

Bedreigd. De stand is klein en de soort komt slechts verspreid voor. Mogelijke bedreigingen zijn ingevoerde ziekten en parasieten, ingevoerde roofdieren en veranderingen in de vegetatie van de hooglanden; de oorzaken van de lage aantallen zijn niet goed bekend.

Wetenschappelijke naam

Progne modesta | Gould, 1838

Gould beschreef de soort in 1838 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Progne werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam verwijst naar Procne (Grieks Proknē), een koningin uit de Griekse mythologie die in een zwaluw werd veranderd. Latijn modestus betekent 'bescheiden, ingetogen', waarschijnlijk naar het effen donkere verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Isla San Salvador (Santiago), Galápagos.