Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijskruinleptopogon

Grijskruinleptopogon | Leptopogon superciliaris

Slaty-capped Flycatcher | Mosquerito orejinegro | Cabeçudo-de-coroa-cinza

De grijskruinleptopogon is de meest verbreide Leptopogon van het bergbos van de Andes, een slanke tiran met een leigrijze kap en een zwarte halvemaanvormige vlek op de oorstreek. Hij zit rechtop in de middelste etage, heft vaak één vleugel op en sluit zich graag aan bij gemengde groepen.

Grijskruinleptopogon (Leptopogon superciliaris)
Foto: Félix Uribe from Rionegro, Antioquia, Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een scherp, explosief skieuw, vaak gevolgd door een korte, kwetterende triller. De roep is een van de vaste geluiden van gemengde groepen in het lagere bergbos.

Luister: ZangXC1177822

Opname: José María Loaiza B. — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13–14 cm, met een dunne snavel. De kap is leigrijs. Het gezicht is witachtig met grijze spikkels en een zwarte halvemaanvormige vlek op de oorstreek. De rug is olijfgroen, de vleugels zijn donker met twee geelachtig okerkleurige vleugelstrepen. Keel en borst zijn grijsachtig olijf, de buik lichtgeel. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De bruinkapleptopogon Leptopogon amaurocephalus heeft een donkerbruine kap en leeft lager, in laaglandbos. De roodborstleptopogon Leptopogon rufipectus heeft een roodbruine keel en borst en leeft hoger. De incaleptopogon Leptopogon taczanowskii heeft een doffere, olijfgrijze kap en borst en leeft hoger, in Peru. De marmerwanglooftiran Pogonotriccus ophthalmicus is kleiner, met een kortere snavel en een vergelijkbaar gespikkeld gezicht met donkere oorvlek. De streepnekpipratiran Mionectes striaticollis heft ook een vleugel op, maar heeft een gestreepte keel en borst en geen oorvlek.

Leefgebied

De middelste en lagere etages van vochtig voetheuvelbos en lager bergbos, ook bosranden en oude secundaire groei, ruwweg tussen 500 en 1900 m, plaatselijk tot 2300 m. Zit rechtop op een tak en vangt insecten met korte uitvallen naar bladeren, vaak met gemengde groepen. Het nest is een hangende bal van mos en vezels, vaak onder een overhangende oever, een rots of langs een wegberm.

Verspreiding en trek

Colombia: in alle drie de Andesketens, de Serranía de Perijá en de Sierra Nevada de Santa Marta. Ecuador: aan beide flanken van de Andes. Peru: aan de oostflank over de hele lengte van het land. Bolivia: in de Yungas van La Paz, Cochabamba en het westen van Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Costa Rica, Panama, Venezuela en op Trinidad.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Volg gemengde groepen in voetheuvelbos en lager bergbos op 800–1700 m en luister naar het scherpe skieuw; de vogel zit rechtop in de middelste etage en heft geregeld één vleugel.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd in de huidige taxonomische afbakening. De soort is wijdverbreid en plaatselijk algemeen in bergbos en verdraagt bosranden en oude secundaire groei.

Wetenschappelijke naam

Leptopogon superciliaris | Tschudi, 1844

Tschudi beschreef de soort in 1844 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Leptopogon werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks leptos, 'fijn, slank', en pōgōn, 'baard', naar de fijne borstels bij de snavelbasis. De soortnaam komt van Latijn supercilium, 'wenkbrauw', naar de wenkbrauwstreep. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Vitoc, Junín, Peru.