Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Bruinkapleptopogon
Bruinkapleptopogon | Leptopogon amaurocephalus
Sepia-capped Flycatcher | Mosquero gorra parda | Cabeçudo
De bruinkapleptopogon is een slanke tiran van de lagere en middelste etages van laaglandbos, met een donkerbruine kap en een donkere vlek op de oorstreek. Zoals alle Leptopogon-soorten zit hij rechtop en heft hij vaak één vleugel even op. Van de drie soorten in het gidsgebied is hij de enige van het laagland.
Geluid
Een snelle, schorre ratelende reeks die begint met een scherpe noot en dan daalt: tsjieuw-trrrrrrr. Daarnaast een scherp, kort roepje.
Opname: Aran Rodrigues Cardoso — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13–14 cm, met een dunne snavel. De kap is donker sepiabruin. Het gezicht is grijsachtig met fijne donkere spikkels en een zwartachtige halvemaanvormige vlek op de oorstreek. De rug is olijfgroen, de vleugels zijn donker met twee okerkleurige vleugelstrepen. De keel is grijsachtig, de borst olijfachtig en de buik lichtgeel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De grijskruinleptopogon Leptopogon superciliaris heeft een leigrijze kap en leeft hoger, in bergbos. De okerbuikpipratiran Mionectes oleagineus heft ook vaak een vleugel op, maar heeft een okerkleurige buik en geen donkere oorvlek. De vlekwanglooftiran Phylloscartes ventralis is kleiner, met een kortere snavel, en houdt de staart vaak schuin omhoog.
Leefgebied
De lagere en middelste etages van vochtig en halfvochtig laaglandbos, oeverbos, galerijbos en seizoensgebonden overstroomd bos, ook droog bos en oude secundaire groei, tot ongeveer 1300 m. Zit rechtop op een tak en vangt insecten met korte uitvallen naar bladeren. Het nest is een hangende bal van mos en vezels, vaak onder een overhangende oever, een rots of tussen wortels.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in het noordelijke laagland, de valleien van de Magdalena en de Cauca en plaatselijk ten oosten van de Andes. Ecuador: plaatselijk in het Amazonelaagland. Peru: plaatselijk in het Amazonelaagland en de voetheuvels. Bolivia: verspreid in het laagland en de voetheuvels van het noorden en oosten, ook in het Chiquitano-bos. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico tot Venezuela, de Guyana's, Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de schaduwrijke lagere etage van oeverbos en galerijbos en let op een rechtop zittende vogel die af en toe een vleugel heft; de ratelende roep verraadt hem vaak eerst.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied en verdraagt enige verstoring van het bos.
Wetenschappelijke naam
Leptopogon amaurocephalus | Cabanis, 1846
Cabanis beschreef de soort in 1846 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Leptopogon werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks leptos, 'fijn, slank', en pōgōn, 'baard', naar de fijne borstels bij de snavelbasis. De soortnaam komt van Grieks amauros, 'donker', en kephalē, 'kop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit São Paulo, Brazilië.