Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Kleine grondtiran
Kleine grondtiran | Syrtidicola fluviatilis
Little Ground Tyrant | Dormilona chica | Gaúcha-d'água
De kleine grondtiran is een zandkleurige tiran van zandbanken en riviereilanden in het zuidwestelijke Amazonegebied. Hij is de enige grondtiran van het laagland en wordt tegenwoordig in een eigen geslacht geplaatst. Hij loopt en rent over kale zandbanken en zit op aangespoeld hout.
Geluid
Meestal stil. De roep wordt beschreven als een enkele, hoge, stijgende pieeep. Er zijn nauwelijks geluidsopnamen bekend.
Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.
Herkenning
13–14 cm, slank en rechtop, met vrij lange poten. Kruin, nek, rug en gezicht zijn grijsachtig zandbruin, met een lichte, buffkleurige wenkbrauwstreep en een lichte streep boven de teugel. De vleugels zijn donker, met smalle grijskaneelkleurige randen aan de binnenste pennen en buffkleurige toppen aan de dekveren, die twee vleugelstrepen kunnen vormen. De staart is zwart, met witte buitenvlaggen aan de buitenste pennen. Keel en borst zijn buffwit, de buik bijna wit. De snavel is zwart, met een roze of oranjegele basis van de ondersnavel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De vale tapuittiran Ochthornis littoralis leeft langs dezelfde rivieren, maar is groter en donkerder bruin, zonder wit in de staart, en zit meestal op wortels en takken aan de oever. De riviertachuri Serpophaga hypoleuca is grijs en wit en zoekt voedsel in struiken. De leeuwerikgrondtiran Muscisaxicola maculirostris lijkt op hem, maar leeft hoog in de Andes.
Leefgebied
Zandbanken en riviereilanden met schaarse begroeiing, soms nabijgelegen open, grazige plekken; meestal in het laagland, in Peru tot 1500 m. Loopt over het zand en vangt insecten op de grond of met korte vluchten. Over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: mogelijk zeer plaatselijk in het oosten, niet bevestigd. Ecuador: dwaalgast, enkele meldingen in het noordoosten en het uiterste zuiden. Peru: langs de rivieren van het Amazonegebied, vooral in het midden en zuiden. Bolivia: langs de rivieren van het noordelijke laagland; enkele meldingen hoog in de Andes, tot ongeveer 3800 m, betreffen waarschijnlijk zwervers. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van het Braziliaanse Amazonegebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk tijdens boottochten in het zuidoosten van Peru en het noorden van Bolivia bij lage waterstand, wanneer de zandbanken droogvallen, naar een kleine zandkleurige vogel die over het zand rent. Let op de witte staartzijden als hij opvliegt.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort heeft een groot areaal en is plaatselijk vrij algemeen; zandbanken worden door de rivierdynamiek steeds opnieuw gevormd.
Wetenschappelijke naam
Syrtidicola fluviatilis | (Sclater & Salvin, 1866) (GBIF: Muscisaxicola fluviatilis)
Sclater & Salvin beschreef de soort in 1866 als Muscisaxicola fluviatilis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Syrtidicola werd in 2020 ingevoerd door Chesser, Harvey, Brumfield & Derryberry. De geslachtsnaam komt van Latijn syrtis (genitief syrtidis), 'zandbank', en -cola, 'bewoner': 'zandbankbewoner', naar de zandbanken langs Amazonerivieren waar de vogel leeft. De soortnaam is Latijn fluviatilis, 'van de rivier', naar het leefgebied langs rivieren. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Benedenloop van de Ucayali, Peru.