Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Geelkruinvliegenpikker
Geelkruinvliegenpikker | Tyrannulus elatus
Yellow-crowned Tyrannulet | Mosquerito coroniamarillo | Maria-te-viu
De geelkruinvliegenpikker is een kleine tiran met een zeer korte snavel, die leeft in bosranden, open bos en bomen in cultuurland in het laagland. Hij zit meestal hoog in de bomen en laat vaak zijn heldere, tweetonige fluitje horen. De gele kruinstreep is vooral te zien als de vogel de kruinveren opzet.
Geluid
Een helder, tweetonig fluitje, ongeveer prie-pjoe, met de tweede noot lager, de hele dag door herhaald. De Braziliaanse naam maria-te-viu bootst dit geluid na.
Opname: Johan Chaves — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10 cm, met een ronde kop, een zeer korte, zwarte snavel en een vrij korte staart. De kruin is donkergrijs, met een gele middenstreep die vaak deels verborgen is. Gezicht en keel zijn grijs, de bovendelen olijfgroen. De vleugels zijn donker, met twee duidelijke witachtige vleugelstrepen en lichte randen aan de armpennen. De borst is olijfgrijs, de buik lichtgeel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De boselenia Myiopagis gaimardii is groter, met een langere snavel, een vaag gestreepte borst en een witachtige kruinvlek. De geelkruinelenia Myiopagis flavivertex is groter en leeft in de onderlaag van overstroomd bos. De dwergvliegenpikker Phyllomyias griseiceps heeft een vergelijkbaar korte snavel, maar een grijsbruine kruin zonder geel en geen duidelijke vleugelstrepen. De geelkeelvliegenpikker Camptostoma obsoletum heeft een rommelig kuifje en vaalgele vleugelstrepen.
Leefgebied
Het bladerdak en de randen van vochtig bos, secundair bos, overstroomd bos, open terrein met verspreide bomen, plantages en tuinen, van zeeniveau tot ruwweg 1000 m, plaatselijk hoger. Eet kleine insecten en bessen, vaak van maretakken. Het nest is een klein, open kommetje hoog in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in de laaglanden ten oosten van de Andes en ook in het noorden en westen, in het Caribisch laagland, het Magdalenadal en langs de Pacifische kust. Ecuador: in het Amazonelaagland en in het noordwesten. Peru: in het Amazonelaagland en aan de voet van de Andes. Bolivia: in het noorden en oosten, in Pando, Beni, La Paz en Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Panama tot de Guyana's en het Amazonegebied van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in bosranden, langs rivieroevers en in bomen langs wegen en erven in het laagland naar het tweetonige fluitje, en zoek dan in de boomtoppen naar een kleine vogel met witte vleugelstrepen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort komt veel voor in secundair bos en cultuurland met bomen.
Wetenschappelijke naam
Tyrannulus elatus | (Latham, 1790)
Latham beschreef de soort in 1790 als S[ylvia] elata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tyrannulus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam is een Latijnse verkleinvorm van tyrannus, 'tiran', dus 'tirannetje'. De soortnaam is Latijn elatus, 'verheven, opgeheven'; mogelijk naar de kuif die de vogel kan opzetten. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.