Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witte monjita
Witte monjita | Xolmis irupero
White Monjita | Monjita blanca | Noivinha
De witte monjita is een kleine, vrijwel geheel witte tiran van open, droog land in het zuiden van Zuid-Amerika. Hij zit vaak vrij op de top van struiken, palen en draden; het witte kleed met zwarte vleugelpunten is kenmerkend. In het gidsgebied leeft hij in de Chaco en de savannes van het oosten en zuiden van Bolivia.
Geluid
Meestal stil. Een zacht, kort prrt en in de broedtijd zachte fluittonen.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
17–18 cm, met een kleine, zwarte snavel en donkere ogen. Het kleed is wit; de handpennen zijn zwart, evenals een brede eindband aan de staart. Het vrouwtje heeft een licht grijzig waas op de rug. Jonge vogels hebben een bruinig waas op kruin en rug.
Verwarringssoorten
De witstuitmonjita Xolmis velatus heeft een grijsbruine rug, een grijze kruin en meer zwart in de staart. De grijze monjita Nengetus cinereus is groter, met grijze bovendelen en een zwarte baardstreep. Het mannetje van de witkopwatertiran Arundinicola leucocephala heeft alleen een witte kop op een zwart lichaam en leeft in moerassen.
Leefgebied
Open, droog land met verspreide struiken en bomen, de Chaco, savanne, weilanden en erven, in het laagland en de lagere heuvels tot ongeveer 1500 m. Vangt insecten op de grond na een korte vlucht vanaf een uitkijkpost. Het nest ligt in een holte in een boom of paal of in een oud nest van een andere vogel.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Bolivia: in het laagland van het oosten en zuiden, van Beni en Santa Cruz tot Chuquisaca en Tarija. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Paraguay, Uruguay, het noorden en midden van Argentinië en het oosten en zuiden van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Rijd door de Chaco of het open veeteeltland in het oosten van Bolivia en kijk naar de toppen van struiken en palen langs de weg.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverspreid en komt ook voor in open, begraasd land.
Wetenschappelijke naam
Xolmis irupero | (Vieillot, 1823)
Vieillot beschreef de soort in 1823 als T[yrannus] irupero; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Xolmis werd in 1826 ingevoerd door Boie. De herkomst van de geslachtsnaam Xolmis (Boie, 1826) is onbekend. Mogelijk is het een verlezing van Xomotl bij Hernández (1651), of berust de naam op een niet vastgelegde Guaraní-naam. De soortnaam komt van Ihruperó, de Guaraní-naam die Azara voor deze vogel in Paraguay noteerde; de betekenis is mogelijk 'lastige vogel'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.