Alle soorten › Spechtachtigen › Toekans › Groefsnaveltoekan
Groefsnaveltoekan | Ramphastos vitellinus
Channel-billed Toucan | Tucán piquiacanalado | Tucano-de-bico-preto
De groefsnaveltoekan is een middelgrote toekan van het Amazonewoud, duidelijk kleiner dan de roodsnaveltoekan, met wie hij vaak samen voorkomt. In het gidsgebied leeft de vorm culminatus, met een witte keel, die vroeger als aparte soort gold. De naam verwijst naar de groeven aan de basis van de bovensnavel.
Geluid
Een krassend, kikkerachtig krriek of krrek-krrek, lang herhaald, vaak in de vroege ochtend vanaf een hoge tak, waarbij de kop op en neer zwaait. Daarnaast droog snavelgeklepper.
Opname: Daan van der Hoeven — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
46–48 cm. Het verenkleed is zwart, met een witte keel en bovenborst die naar onderen geel aanlopen en begrensd worden door een rode band over de borst. Zowel de bovenstaartdekveren als de onderstaartdekveren zijn rood. De snavel is zwart, met een smalle gele kam op de bovenrand en een gele en blauwe band aan de basis. Rond het oog ligt naakte, blauwe huid. De seksen zijn gelijk, maar het vrouwtje heeft een kortere snavel. Elders in het verspreidingsgebied hebben andere vormen een oranjegele keel en borst.
Verwarringssoorten
De roodsnaveltoekan Ramphastos tucanus heeft dezelfde tekening, maar is groter, met een duidelijk langere snavel, gele bovenstaartdekveren en een jankende roep in plaats van gekras; bastaarden komen voor. De zwartsnaveltoekan Ramphastos ambiguus aan de oostflank van de Andes heeft een gele keel en borst en een gele bovensnavel. De reuzentoekan Ramphastos toco in Bolivia heeft een oranje snavel en leeft in halfopen land.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos, zowel terra firme als várzea, bosranden en rivierbossen; vooral in de kruinen. Meestal onder 1000 m, in de voetheuvels plaatselijk hoger. Leeft in paren of kleine groepjes. Eet vooral vruchten, maar ook insecten, kleine gewervelden en eieren en jongen van andere vogels. Broedt in een boomholte.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland ten oosten van de Andes. In Ecuador in het oostelijke laagland en de voetheuvels. In Peru in het Amazonelaagland. In Bolivia in het noordelijke en centrale laagland. Ontbreekt ten westen van de Andes en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's en het Amazonegebied van Brazilië, met een aparte vorm in het Atlantisch regenwoud van Oost-Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op dezelfde plaatsen als de roodsnaveltoekan, vooral langs rivieren en vanaf uitkijktorens in het laagland. Let op de kleinere omvang en de krassende roep, die tussen het gejank van de roodsnaveltoekan door te horen is.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in deze soortafgrenzing. Nog wijdverbreid, maar ontbossing in het Amazonegebied en jacht doen de aantallen afnemen.
Wetenschappelijke naam
Ramphastos vitellinus | Lichtenstein, 1823
Lichtenstein beschreef de soort in 1823 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Ramphastos werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. De geslachtsnaam komt van Grieks rhamphēstēs, 'gesnuit, met grote snavel', van rhamphē, 'snavel'. De soortnaam vitellinus is Latijn voor 'eigeelkleurig', van vitellus, 'eidooier', naar de gele of oranje keel en borst. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.