Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Oostelijke groene breedbektiran

Oostelijke groene breedbektiran | Rhynchocyclus olivaceus

Eastern Olivaceous Flatbill | Picoplano oliváceo oriental | Bico-chato-grande

De oostelijke groene breedbektiran is een olijfgroene tiran met een zeer brede, platte snavel, die na de splitsing van de vroegere groene breedbektiran het oostelijke deel van het verspreidingsgebied omvat: het Guianaschild en het Braziliaanse laagland. In het gidsgebied bereikt hij alleen het uiterste oosten van Colombia. Hij zit lang stil in de middelste etage van laaglandbos.

Oostelijke groene breedbektiran (Rhynchocyclus olivaceus)
Foto: Hector Bottai — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een scherp, opstijgend tsiep en een korte, ijle reeks hoge tonen.

Luister: ZangXC827448

Opname: rudy gelis — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

15 cm, met een zeer brede, platte snavel: bovensnavel zwart, ondersnavel licht. Bovendelen olijfgroen, met een smalle, lichte oogring. Vleugels donker, de dekveren en slagpennen met duidelijke geelachtige randen. Keel en borst olijfkleurig met vage gele streepjes, buik lichtgeel. Seksen gelijk.

Verwarrings­soorten

De westelijke groene breedbektiran Rhynchocyclus aequinoctialis is in het veld vrijwel gelijk en wordt vooral op verspreiding en stem onderscheiden; hij is de soort van het Amazonegebied van Ecuador, Peru en Bolivia. De bruine breedbektiran Rhynchocyclus fulvipectus heeft een okerbruine keel en borst en leeft in de voetheuvels. De groenkapbreedbektiran Tolmomyias sulphurescens en verwanten zijn kleiner en slanker, met een smallere snavel en een actievere foerageerwijze.

Leefgebied

De middelste etage en de ondergroei van vochtig laaglandbos op terra firme, ook bos op witzand en langs rivieren, tot ongeveer 500 m. Vangt grote insecten in een korte uitval van de zitpost naar de onderkant van bladeren. Het nest is een hangende, peervormige zak met een ingang aan de onderkant.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: alleen in het uiterste oosten, in het laagland van het Guianaschild. Ecuador, Peru en Bolivia: ontbreekt; de groene breedbektirannen van het Amazonegebied daar behoren tot de westelijke groene breedbektiran. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en een groot deel van Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In het gidsgebied alleen te verwachten in laaglandbos in het oosten van Colombia; let op een stilzittende olijfgroene vogel met een brede snavel en gele vleugelranden, vaak in gemengde groepen in de middelste etage.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Ruim verspreid in het Guianaschild en Brazilië; in het gidsgebied slechts aan de rand van het verspreidingsgebied.

Wetenschappelijke naam

Rhynchocyclus olivaceus | (Temminck, 1820)

Temminck beschreef de soort in 1820 als Platyrhynchos olivaceus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Rhynchocyclus werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam is een anagram van de oudere naam Cyclorhynchus, van Grieks kuklos, 'cirkel, schild', en rhunkhos, 'snavel'. De soortnaam komt van Latijn olivaceus, 'olijfgroen'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio de Janeiro, Brazilië.