Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Brilbreedbektiran

Brilbreedbektiran | Rhynchocyclus brevirostris

Eye-ringed Flatbill | Picoplano de anteojos | Bico-chato-de-óculos

De brilbreedbektiran is een olijfgroene tiran met een zeer brede, platte snavel en een opvallende witte oogring. Hij komt voor van het zuiden van Mexico tot Panama en bereikt het gidsgebied alleen in het uiterste noordwesten van Colombia. Hij zit lang stil op een tak in de middelste etage en is daardoor vaak alleen aan zijn roep op te merken.

Brilbreedbektiran (Rhynchocyclus brevirostris)
Foto: Dominic Sherony — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een scherp, opstijgend tsiep of sssiep, vaak enkelvoudig herhaald.

Luister: ZangXC1073186

Opname: Max Noack — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

15–16 cm, met een grote kop en een zeer brede, platte snavel: bovensnavel zwart, ondersnavel licht. Kop en bovendelen olijfgroen, met een duidelijke witte oogring. Vleugels donker met olijfgele randen aan dekveren en slagpennen. Keel en borst olijfkleurig, licht gestreept, buik lichtgeel. Seksen gelijk.

Verwarrings­soorten

De pacifische breedbektiran Rhynchocyclus pacificus lijkt sterk en werd vroeger tot dezelfde soort gerekend; hij leeft zuidelijker langs de Pacifische kant van Colombia en Ecuador en verschilt vooral in verspreiding en stem. De westelijke groene breedbektiran Rhynchocyclus aequinoctialis heeft een minder opvallende oogring en duidelijker gele vleugelranden. De spiegelbreedbektiran Tolmomyias assimilis is kleiner, met een grijzere kop en een gele vlek aan de basis van de handpennen.

Leefgebied

De middelste etage en de ondergroei van vochtig bos, in Midden-Amerika van het laagland tot in de bergen; in het gidsgebied in bos in de heuvels aan de grens met Panama. Vangt grote insecten in een korte uitval van de zitpost naar de onderkant van bladeren. Het nest is een hangende, peervormige zak met een ingang aan de onderkant.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: alleen in het uiterste noordwesten, in het grensgebied met Panama. Ecuador, Peru en Bolivia: ontbreekt; meldingen uit Ecuador hebben vermoedelijk betrekking op de pacifische breedbektiran. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico tot Panama.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In het gidsgebied alleen te verwachten in het noordwesten van Colombia bij de grens met Panama; let in vochtig bos op een stilzittende olijfgroene vogel met een brede snavel en een witte oogring.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Ruim verspreid in Midden-Amerika; in het gidsgebied slechts aan de rand van het verspreidingsgebied.

Wetenschappelijke naam

Rhynchocyclus brevirostris | (Cabanis, 1847)

Cabanis beschreef de soort in 1847 als C[yclorhynchus] brevirostris; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Rhynchocyclus werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam is een anagram van de oudere naam Cyclorhynchus, van Grieks kuklos, 'cirkel, schild', en rhunkhos, 'snavel'. De soortnaam komt van Latijn brevis, 'kort', en rostrum, 'snavel'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Xalapa, Veracruz, Mexico.