Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Vinktiran
Vinktiran | Cnemotriccus fuscatus
Fuscous Flycatcher | Mosquero parduzco | Guaracavuçu
De vinktiran is een bruine, onopvallend getekende tiran van de onderlaag van struikgewas en bosranden in het laagland. Hij heeft een lange, lichte wenkbrauwstreep en twee lichte vleugelstrepen. In het Amazonegebied leeft hij vooral in het jonge struikgewas op riviereilanden en langs oevers. Vogels uit het zuiden van het verspreidingsgebied trekken in de zuidelijke winter naar het noorden.
Geluid
Een korte, heldere reeks oplopende tonen en een droog, scherp tjip. Zingt vooral in de schemering van de vroege ochtend.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm, met een vrij lange staart en een smalle, donkere snavel. De bovendelen zijn egaal donker grijsbruin tot olijfbruin. Een lange, witachtige tot beige wenkbrauwstreep loopt tot achter het oog. De vleugels hebben twee lichte, beige vleugelstrepen. De keel is witachtig, de borst bruingrijs en de buik vuilwit tot lichtgeel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Eulers tiran Lathrotriccus euleri is olijfkleuriger, met een lichte oogring en een korte lichte vlek voor het oog in plaats van een lange wenkbrauwstreep, en heeft een lichtere ondersnavel. De roesttiran Myiophobus fasciatus is kleiner, roodbruiner, met een gestreepte borst. De elzenfeetiran Empidonax alnorum en de wilgenfeetiran Empidonax traillii zijn groener, met een smalle oogring en een lichte ondersnavel, en komen alleen in de noordelijke winter voor. De tropische piewie Contopus cinereus zit rechtop op open takken, is grijzer en heeft geen wenkbrauwstreep.
Leefgebied
Dicht struikgewas, jonge begroeiing op riviereilanden en langs oevers, várzea, bosranden en secundair bos in het laagland; in Bolivia ook in droogbos en struikrijke savanne. Meestal onder 1000 m. Zit laag tot halfhoog in de vegetatie, vaak verborgen, en vangt insecten in korte uitvallen naar bladeren en takken. Het nest is een open kom in een holte of tussen wortels en takken.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: vooral in het laagland ten oosten van de Andes. Ecuador: in het oosten. Peru: in het Amazonelaagland. Bolivia: in de laaglanden in het noorden en oosten; daar broeden ook vogels die in de zuidelijke winter naar het noorden trekken. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, Trinidad, de Guiana's, Brazilië, Paraguay en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in het struikgewas van riviereilanden en oevers naar een bruine tiran met een lange lichte wenkbrauwstreep die laag en verborgen in de begroeiing zit. In de vroege ochtend verraadt de zang zijn aanwezigheid.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijdverspreid en plaatselijk algemeen in begroeiing langs rivieren en in secundair bos.
Wetenschappelijke naam
Cnemotriccus fuscatus | (Wied-Neuwied, 1831)
Wied-Neuwied beschreef de soort in 1831 als M[uscipeta] fuscata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cnemotriccus werd in 1927 ingevoerd door Hellmayr. De geslachtsnaam komt van Grieks knēmos, 'berghelling', en trikkos, een onbekend klein vogeltje (in de ornithologie: tiran); de typesoort werd beschreven uit de heuvelachtige kustbossen van Zuidoost-Brazilië. Latijn fuscatus, 'donker gemaakt, bruinachtig', naar het doffe bruine verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio de Janeiro, Brazilië (waarschijnlijk).