Alle soorten › Futen › Futen › Punafuut

Punafuut | Podiceps taczanowskii

Junin Grebe | Zambullidor de Junín | Mergulhão-de-junín

De punafuut leeft alleen op het Junín-meer op de hoogvlakte van centraal Peru. Hij vliegt vrijwel nooit en verlaat het meer niet. Met een stand van enkele honderden vogels hangt het voortbestaan van de soort af van de waterstand en de waterkwaliteit van dit ene meer.

Punafuut (Podiceps taczanowskii)
Foto: thibaudaronson — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Zachte, fluitende en kwetterende roepen, vooral bij de nesten en tussen paren.

Luister: RoepXC296691

Opname: Ross Gallardy — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

33–35 cm, slank, met een lange, dunne hals en een lange, spitse snavel. Rug en vleugels zijn donkergrijs, de onderdelen en voorhals wit. Kruin en achterhals zijn donker leigrijs; achter het rode oog een korte, grijsachtige pluim. Jongen hebben een lichtere kop. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De zilverfuut Podiceps occipitalis is kleiner en gedrongener, met een kortere hals, een korte snavel en een ronde kop; hij komt op hetzelfde meer voor. De witwangfuut Rollandia rolland is kleiner en donker, met een zwarte hals en een witte wangvlek. De dikbekfuut Podilymbus podiceps is bruin, met een dikke, korte snavel.

Leefgebied

Open water van het Junín-meer op ongeveer 4080 m, broedend in de rietzone en tussen waterplanten langs de randen. Duikt vooral naar kleine vissen van het geslacht Orestias, aangevuld met ongewervelden. Broedt op drijvende nesten van plantenresten, vooral in het regenseizoen, als de oeverzone onder water staat.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Alleen in Peru: het Junín-meer (Chinchaycocha) in de departementen Junín en Pasco. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Vanaf de oever en vooral per boot op het open water van het Junín-meer, tussen de veel talrijkere zilverfuten. Rustige, windstille ochtenden geven het beste zicht over het water.

Staat van instandhouding

Bedreigd. De stand telt enkele honderden vogels en schommelt sterk. Bedreigingen zijn het regelen van het waterpeil voor een stuwdam, vervuiling door mijnbouwafval, eutrofiëring en droogte; het meer is beschermd als nationaal reservaat.

Wetenschappelijke naam

Podiceps taczanowskii | Berlepsch & Sztolcman, 1894

Berlepsch & Sztolcman beschreef de soort in 1894 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Podiceps werd in 1787 ingevoerd door Latham. De geslachtsnaam komt van Latijn podex (genitief podicis), 'achterste', en pes, 'voet', naar de poten die ver achter aan het lichaam staan. De soortnaam eert Władysław Taczanowski (1819–1890), Pools zoöloog die de vogels van Peru beschreef. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Junínmeer, Peru.