Alle soorten › Glansvogelachtigen › Glansvogels › Purusglansvogel
Purusglansvogel | Galbalcyrhynchus purusianus
Purus Jacamar | Jacamará del Purús | Ariramba-castanha
De purusglansvogel is een gedrongen, kastanjebruine glansvogel met een zware, roze snavel, genoemd naar de Río Purus in het westen van Brazilië. Hij leeft in kleine groepjes langs rivieren en oxbowmeren in het zuidwesten van het Amazonegebied. Samen met de kortstaartglansvogel vormt hij het geslacht Galbalcyrhynchus, met een kortere staart en een dikkere snavel dan de soorten van het geslacht Galbula.
Geluid
Groepjes laten vaak samen een reeks hoge, schrille fluittonen horen die versnellen en overgaan in een stijgende triller, waarbij de vogels met de staart wippen. Daarnaast losse, korte pie-roepen.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18–20 cm, gedrongen, met een lange, zware, dolkvormige snavel en een vrij korte staart. De snavel is roze tot roodachtig. Het verenkleed is vrijwel geheel donker kastanjebruin; kruin, vleugels en staart zijn donkerder, bijna zwartachtig. Een witte oorvlek ontbreekt. De poten zijn roodachtig. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met een lichtere snavel.
Verwarringssoorten
De kortstaartglansvogel Galbalcyrhynchus leucotis heeft dezelfde bouw en snavel, maar een witte oorvlek en een donkere kruin; hij leeft verder naar het noorden en westen, en de twee soorten overlappen nauwelijks. De grote glansvogel Jacamerops aureus is groter, met groene bovendelen, een zwarte, iets gebogen snavel en een langere staart, en houdt zich binnen in het bos op. De andere glansvogels in het gebied hebben glanzend groene bovendelen en een dunnere, zwarte of gele snavel.
Leefgebied
Randen van várzea-bos, oeverbegroeiing langs rivieren en oxbowmeren en bosranden bij water in het laagland, meestal onder 500 m. Zit in groepjes van twee tot zes op open takken aan de bosrand en vliegt uit naar grote vliegende insecten zoals vlinders, libellen, wespen en bijen. Nestelt in een gang in een oever of in een termietennest in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Peru in het zuidoosten, in het stroomgebied van de Ucayali, de Purus en de Madre de Dios. In Bolivia in het noorden, in Pando en het noorden van Beni. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Amazonisch Brazilië, vooral langs de Purus en de Juruá.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Vaar of loop langs de oevers van oxbowmeren en rivieren in Madre de Dios, zoals rond Puerto Maldonado en in het Manu-gebied. Groepjes zitten vaak op kale takken aan de waterkant en verraden zich door hun koorroep.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is vrij beperkt, maar de begroeiing langs rivieren waarin de soort leeft, is nog grotendeels intact.
Wetenschappelijke naam
Galbalcyrhynchus purusianus | Goeldi, 1904
Goeldi beschreef de soort in 1904 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Galbalcyrhynchus werd in 1845 ingevoerd door Des Murs. De geslachtsnaam combineert Galbula (glansvogels), Alcyone (een ijsvogelgeslacht) en Grieks rhunkhos, 'snavel'. De soortnaam purusianus verwijst naar de rivier de Purus in Brazilië, niet noodzakelijk de typelocatie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Boven-Purus en Acre, Brazilië.