Alle soorten › Nachtzwaluwachtigen › Nachtzwaluwen › Vorkstaartnachtzwaluw
Vorkstaartnachtzwaluw | Uropsalis segmentata
Swallow-tailed Nightjar | Chotacabras golondrina | Bacurau-rabo-de-andorinha
De vorkstaartnachtzwaluw is een donkere nachtzwaluw van het hooggelegen bergbos van de Andes. Het mannetje heeft extreem verlengde buitenste staartpennen, waardoor de staart een lange, smalle vork vormt; daaraan dankt de soort haar naam. Hij leeft hoger dan alle andere nachtzwaluwen van het gidsgebied met zo'n lange staart.
Geluid
De zang, vanaf de grond gebracht, is een trillende, glijdende fluittoon die eerst stijgt en dan weer daalt. Verder een vloeiend, stijgend pwip en, bij onrust, een zacht, stotterend gefluit.
Opname: Niels Krabbe — CC BY-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
Vrouwtje ongeveer 22–23 cm; mannetje met de staartpennen tot ongeveer 66 cm. Beide seksen zijn donkerbruin tot zwartachtig, dicht bezet met roodbruine en okerkleurige vlekken, met een roodbruine nekband die vooral op de zijkanten en de achterkant van de hals te zien is. Vleugels bruin tot grijsbruin met roodbruine vlekken, zonder witte vleugelband. Bij het mannetje zijn de buitenste staartpennen sterk verlengd, met wit langs de buitenrand; bij vogels uit Peru en Bolivia (ondersoort kalinowskii) is de staart iets korter en is dat wit gebandeerd. Het vrouwtje heeft een korte, minder getrapte staart.
Verwarringssoorten
De lierstaartnachtzwaluw Uropsalis lyra leeft lager, in het bergbos tussen ongeveer 1000 en 2500 m; het mannetje heeft nog langere, lierachtig gebogen staartpennen met witte punten. De bandvleugelnachtzwaluw Systellura longirostris leeft ook hoog, maar heeft een witte of okerkleurige band over de handpennen en een korte staart. De roodbuiknachtzwaluw Lurocalis rufiventris heeft een korte staart en een roodbruine buik, en jaagt hoog boven het bos.
Leefgebied
Vooral dwergbos aan de boomgrens, ook randen van vochtig bergbos en open plekken met bamboe, gras of struiken, overgaand in páramo. In Colombia ongeveer 2500–3500 m, in Ecuador meest 2500–3200 m (plaatselijk tot 2100 m), in Peru 2000–3600 m en in Bolivia 2000–3400 m. Jaagt in de schemering in korte vluchten vanaf de grond of een lage zitplaats op vliegende insecten. Het ei wordt op de grond gelegd.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in de Centrale en Oostelijke Andes. In Ecuador langs de hele oostflank en in het noorden ook op de westflank. In Peru op de oostflank over het grootste deel van het land en in het noordwesten op de westflank. In Bolivia op de oostflank. Ontbreekt in het laagland en op de Galápagos. Komt niet buiten het gidsgebied voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Sta in de schemering aan de rand van dwergbos bij de boomgrens, langs een weg of pad naar de páramo; het mannetje is in de vlucht te herkennen aan de lange staart, en de zang is kort na zonsondergang te horen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort leeft in een smalle hoogtezone en is plaatselijk afhankelijk van ongestoord dwergbos en bosranden bij de boomgrens.
Wetenschappelijke naam
Uropsalis segmentata | (Cassin, 1849)
Cassin beschreef de soort in 1849 als Hydropsalis segmentatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Uropsalis werd in 1915 ingevoerd door Miller. De geslachtsnaam combineert Grieks oura, 'staart', met psalis, 'schaar', naar de lange gevorkte staart van de mannetjes. De soortnaam is Latijn segmentatus, 'met randen versierd, met brokaat afgezet', van segmenta, 'purperen of gouden randen'; waarschijnlijk naar de gebandeerde lange staartveren. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.