Alle soorten › Nachtzwaluwachtigen › Nachtzwaluwen › Lierstaartnachtzwaluw
Lierstaartnachtzwaluw | Uropsalis lyra
Lyre-tailed Nightjar | Chotacabras colilira | Bacurau-lira
De lierstaartnachtzwaluw is een donkere nachtzwaluw van vochtig bergbos in de Andes. Het mannetje heeft twee zeer lange, licht gebogen buitenste staartpennen, meer dan twee keer zo lang als het lichaam. Overdag rust de soort op richels van rotswanden en wegtaluds, vaak bij stromend water; in de schemering jaagt ze vanaf een vaste zitplaats.
Geluid
De zang is een levendige reeks van ongeveer vijf tot elf oplopende tonen, vooral in de schemering, vanaf een zitplaats of de grond, maar ook in de vlucht of bij het achtervolgen van een vrouwtje. Tijdens de baltsvlucht laat het mannetje een snelle reeks klagende, piepende roepen horen.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
25–28 cm zonder de staartpennen; bij het mannetje is de staart met de verlengde buitenste pennen meer dan 60 cm lang. De bovendelen zijn bruin, gevlekt met grijswit, bruingeel, taankleurig en kaneel, met een brede taankleurige band in de nek. De borst is bruin met dichte taankleurige bandering; buik en flanken zijn bruingeel met bruine banden. De lange staartpennen hebben grijswitte punten. Het vrouwtje heeft een grijzere kruin, een kortere, minder getrapte staart zonder verlengde pennen en meer rossige tekening op de handpennen. Vogels in Peru en Bolivia zijn iets roder van tint.
Verwarringssoorten
De vorkstaartnachtzwaluw Uropsalis segmentata leeft meestal hoger, in nevelwoud tot aan de boomgrens; het mannetje heeft kortere, rechtere staartpennen. Vrouwtjes van beide soorten lijken sterk op elkaar; hoogte en biotoop helpen bij het onderscheid. De vleugelbandnachtzwaluw Systellura longirostris van open terrein heeft een witte (mannetje) of bruingele (vrouwtje) band over de handpennen. De spiesstaartnachtzwaluw Hydropsalis torquata heeft ook een lange staart, maar leeft in open laagland.
Leefgebied
Vochtig bergbos, vooral langs randen en open plekken, bij rotswanden en ravijnen langs beken en rivieren, ook bij wegtaluds door het bos. Meestal tussen 1100 en 2100 m, met waarnemingen van ongeveer 800 tot 3500 m. Vangt vliegende insecten in korte vluchten vanaf een zitplaats. Zoals bij andere nachtzwaluwen worden de eieren zonder nest op de kale ondergrond gelegd.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in de Andes. In Ecuador op beide hellingen van de Andes. In Peru langs de oostflank van de Andes. In Bolivia op de oostflank tot in het midden van het land. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes van West-Venezuela en Noordwest-Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de schemering langs wegen door bergbos met rotswanden en beken. Mannetjes zingen dan vanaf een vaste zitplaats en maken korte jachtvluchten langs de wand; overdag zit er soms een vogel op een richel van een wegtalud.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is plaatselijk, maar komt voor over een groot gebied; ontbossing van berghellingen vermindert het leefgebied.
Wetenschappelijke naam
Uropsalis lyra | (Bonaparte, 1850)
Bonaparte beschreef de soort in 1850 als Hydropsalis lyra; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Uropsalis werd in 1915 ingevoerd door Miller. De geslachtsnaam combineert Grieks oura, 'staart', met psalis, 'schaar', naar de lange gevorkte staart van de mannetjes. De soortnaam komt van Latijn lyra, 'lier', naar de lange, liervormig gebogen buitenste staartveren van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.