Alle soorten › Glansvogelachtigen › Baardkoekoeken › Witnekbaardkoekoek
Witnekbaardkoekoek | Notharchus hyperrhynchus
White-necked Puffbird | Buco cuelliblanco | Macuru-de-testa-branca
De witnekbaardkoekoek is de grootste baardkoekoek van het gidsgebied, een zwart-witte vogel met een zware snavel die hoog in het bladerdak zit. Hij blijft vaak urenlang op dezelfde kale tak boven het bos of aan een bosrand zitten. Vroeger werd hij samen met de guyanabaardkoekoek als één soort beschouwd.
Geluid
Vrij stil. De zang is een lange, hoge, vrij zwakke triller of reeks snelle fluittonen, soms licht dalend; daarnaast zachte, klagende fluittonen.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
24–26 cm, met een grote kop en een zeer zware, zwarte snavel met een haakje. Kruin, oogstreek, rug, vleugels en staart zijn zwart. Een breed wit voorhoofd loopt door in een brede witte nekband. Keel en onderdelen zijn wit, met een brede zwarte borstband; de flanken zijn zwart gebandeerd. De seksen zijn gelijk; jongen zijn doffer, met bruingele tinten op de onderdelen.
Verwarringssoorten
De bonte baardkoekoek Notharchus tectus is veel kleiner, met een smalle witte wenkbrauwstreep, een witte streep op de schouder en witte vlekken in de staart. De zwartborstbaardkoekoek Notharchus pectoralis heeft geen wit voorhoofd, een witte vlek op de wang en een bredere zwarte borst; hij leeft alleen in het westen van Colombia en het noordwesten van Ecuador. De bruinbandbaardkoekoek Notharchus ordii is kleiner, met een bruine band onder de zwarte borstband. De guyanabaardkoekoek Notharchus macrorhynchos komt buiten het gidsgebied voor en heeft een smaller wit voorhoofd.
Leefgebied
Het bladerdak en de randen van vochtig laaglandbos, zowel terra firme als várzea, verder open terrein met hoge losse bomen, open plekken en oude secundaire bossen, tot ongeveer 1000 m, plaatselijk hoger. Zit hoog op een open tak en vliegt uit naar grote insecten, spinnen en kleine hagedissen. Broedt in een zelf uitgegraven holte in een termietennest hoog in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland ten westen en ten oosten van de Andes, inclusief het Caribische laagland en de Magdalenavallei. In Ecuador in het westelijke en het oostelijke laagland. In Peru in het Amazonelaagland en de lage uitlopers van de Andes. In Bolivia in het laagland van het noorden en midden. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico door Midden-Amerika tot Venezuela en het westen en midden van Amazonisch Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk vanaf een uitkijktoren, een open plek of een rivier naar kale takken boven het bladerdak en aan bosranden. Vogels zitten daar vaak lang op dezelfde plek.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is zeer groot; de soort verdraagt half-open terrein met hoge bomen, maar lijdt plaatselijk onder ontbossing.
Wetenschappelijke naam
Notharchus hyperrhynchus | (Sclater, 1856)
Sclater beschreef de soort in 1856 als Bucco hyperrhynchus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Notharchus werd in 1863 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam combineert Grieks nōthēs, 'traag', en arkhos, 'leider' of 'hoofd'. De soortnaam hyperrhynchus komt van Grieks huper, 'boven, overmatig', en rhunkhos, 'snavel', naar de grote snavel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Boven-Amazonegebied.