Alle soorten › Futen › Futen › Witwangfuut

Witwangfuut | Rollandia rolland

White-tufted Grebe | Zambullidor pimpollo | Mergulhão-de-orelha-branca

De witwangfuut is een kleine, donkere fuut van de meren en veengebieden van de hoge Andes. In het broedkleed valt de witte, zwart gestreepte vlek op de wang op tegen de zwarte kop. Op het meer van Junín leeft een eigen, iets grotere ondersoort.

Witwangfuut (Rollandia rolland)
Foto: Juan Rodolfo Lillo Lobos — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een korte, hoge, ratelende triller en zachte, piepende contactroepen; tijdens de balts een reeks snelle tonen.

Luister: RoepXC45665

Opname: Bernabe Lopez-Lanus — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

25–30 cm, met een korte, spitse, donkere snavel en een rood oog. In het broedkleed zijn kop en hals zwart, met een driehoekige witte oorvlek met zwarte strepen; borst, flanken en buik zijn roodbruin, de rug zwartachtig. Buiten de broedtijd is de bovenzijde grijsbruin, de keel en wangen zijn lichter en de onderzijde is bleek roodbruin tot vuilwit. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels hebben een gestreepte kop.

Verwarrings­soorten

De zilverfuut Podiceps occipitalis is grijswit, met een grijze kop en een gelige pluim achter het oog, en heeft geen roodbruine onderzijde. De punafuut Podiceps taczanowskii (alleen Junín) is grijswit, met een lange, spitse snavel. De dikbekfuut Podilymbus podiceps is bruin, met een dikke, lichte snavel. De titicacafuut Rollandia microptera is veel groter, met een lange gele snavel.

Leefgebied

Meren, lagunes, plassen en veengebieden (bofedales) met oeverbegroeiing in de puna en op het altiplano, meestal tussen 3000 en 4500 m; plaatselijk lager. Eet kleine vissen, waterinsecten en andere ongewervelden, die hij duikend vangt. Het nest is een drijvend platform van waterplanten, verankerd in de oevervegetatie.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Peru in de Andes van het midden en zuiden van het land, van Junín en Áncash zuidwaarts tot Puno; de ondersoort morrisoni leeft alleen op het meer van Junín. In Bolivia op het altiplano en in de westelijke Andes. Niet in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Chili, Argentinië, Uruguay, het zuiden van Brazilië en op de Falklandeilanden.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Op meren van de puna, zoals het Titicacameer, het meer van Junín en kleinere lagunes rond Cusco en Arequipa. De vogels zitten vaak dicht bij de oeverbegroeiing en duiken bij verstoring weg.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd (LC). De soort is wijdverbreid. De ondersoort van Junín lijdt onder vervuiling door mijnbouw en wisselende waterstanden in het meer.

Wetenschappelijke naam

Rollandia rolland | (Gaimard, 1823)

Gaimard beschreef de soort in 1823 als Podiceps rolland; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Rollandia werd in 1856 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam is afgeleid van de soortnaam van de typesoort, Podiceps rolland, en eert Thomas Pierre Rolland (1776–1847), opperkanonnier bij de Franse marine op de korvet L'Uranie. De soortnaam eert Thomas Pierre Rolland (1776–1847), opperkanonnier bij de Franse marine op de korvet L'Uranie, die in 1817–1820 rond de wereld voer, en op de La Coquille (1822–1825). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Falklandeilanden.