Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Zwarte kuifarend
Zwarte kuifarend | Spizaetus tyrannus
Black Hawk-Eagle | Águila tirana | Gavião-pega-macaco
De zwarte kuifarend is een slanke, zwartachtige arend van vochtig bos, met lange, aan de basis versmalde vleugels en een lange, gebandeerde staart. Hij cirkelt vaak hoog boven het bos en laat dan zijn luide, fluitende roep horen. Hij jaagt op middelgrote zoogdieren en vogels in het bladerdak.
Geluid
Een luid, fluitend wiet-wiet-wieeeer, waarbij de laatste toon lang en dalend is, vaak in de vlucht hoog boven het bos.
Opname: rudy gelis — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
58–70 cm; het vrouwtje is groter dan het mannetje. De volwassen vogel is zwartachtig, met een korte, borstelige kuif waarin wit aan de basis van de veren zichtbaar kan zijn. Dijen, poten en onderstaartdekveren zijn zwart met fijne witte banden; de poten zijn bevederd tot op de tenen. De staart is zwart met drie of vier brede grijze banden. In de vlucht zijn de vleugels lang en breed, aan de basis smaller en aan de achterrand afgerond, met wit en zwart geblokte slagpennen. Jonge vogels zijn bruin van boven, met een lichte, donker gestreepte kop, een witte wenkbrauwstreep en roomkleurige onderdelen met donkere strepen en banden.
Verwarringssoorten
De andeskuifarend Spizaetus isidori is groter, met kastanjebruine onderdelen en een grijze staart met één brede zwarte eindband, en leeft hoger. De bonte kuifarend Spizaetus ornatus heeft een roodbruine hals en een witte keel en borst. De zwarte arendbuizerd Buteogallus urubitinga heeft lange, kale gele poten, brede vleugels en een witte staart met een zwarte eindband. Jonge vogels kunnen lijken op jonge bonte kuifarenden, die witter zijn van kop en onderdelen.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos, heuvelbos en lager bergbos, ook bosranden en mozaïeken van bos en open land, van zeeniveau tot ongeveer 1500 m, plaatselijk tot 2000 m. Jaagt vanuit de kruinen op middelgrote zoogdieren zoals eekhoorns, opossums en apen, en op vogels zoals goeans en hoenderachtigen. Het nest is een groot takkennest hoog in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland en op de lagere flanken van de Andes, ook in het dal van de Magdalena. In Ecuador in het westelijke en oostelijke laagland en op de voetheuvels. In Peru ten oosten van de Andes. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten en in de lagere Yungas. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot Venezuela, de Guyana's, Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in de late ochtend naar de luide fluitroep boven het bos en zoek dan hoog in de lucht naar een donkere arend met gebandeerde vleugels en staart. Uitzichtpunten boven beboste dalen in de voetheuvels zijn geschikt.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort neemt af door ontbossing en wordt plaatselijk bejaagd of vervolgd.
Wetenschappelijke naam
Spizaetus tyrannus | (Wied-Neuwied, 1820)
Wied-Neuwied beschreef de soort in 1820 als Falco tyrannus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Spizaetus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks spizias, 'havik', en aetos, 'arend'. De soortnaam is Latijn tyrannus, 'tiran' of 'heerser'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio Belmonte, Bahia, Brazilië.