Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Zwart-witte kuifarend
Zwart-witte kuifarend | Spizaetus melanoleucus
Black-and-white Hawk-Eagle | Águila blanquinegra | Gavião-pato
De zwart-witte kuifarend is een compacte arend met een witte kop en onderkant, een zwarte rug en een zwart masker rond het oog. Hij is in het hele verspreidingsgebied schaars en wordt meestal hoog cirkelend boven bosranden gezien. Hij jaagt vooral op vogels, die hij in een snelle duikvlucht slaat.
Geluid
Weinig gehoord. Een hoog, fluitend kwie-oe en reeksen schelle fluittonen, vooral in de vlucht en rond het nest.
Opname: Douglas Meyer — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto
Herkenning
51–61 cm, met brede vleugels en een vrij lange staart. Kop, hals en onderdelen zijn wit, met een smal zwart masker rond het oog en een korte zwarte kuif. De washuid is opvallend oranje en de poten zijn wit bevederd tot op de tenen. Rug en bovenvleugels zijn zwart; de staart is zwart met drie of vier grijze banden. In de vlucht zijn de ondervleugels wit, met licht gebandeerde slagpennen, en is de voorrand van de vleugel wit. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels hebben bruinzwarte bovendelen met lichte randen aan de veren.
Verwarringssoorten
De lichte vorm van de jonge grijskopwouw Leptodon cayanensis lijkt sterk, maar heeft een zwarte kruinvlek in plaats van een masker, een grijze washuid en kale, grijsblauwe poten. De grote bonte buizerd Pseudastur albicollis heeft witte bovendelen met zwart op de vleugels en een korte witte staart met een zwarte band. Jonge bonte kuifarenden Spizaetus ornatus hebben gebandeerde flanken en dijen, een langere kuif en geen zwart masker.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos en heuvelbos, vooral langs bosranden, rivieren en open plekken, ook in mozaïeken van bos en open land, van zeeniveau tot ongeveer 1500 m, plaatselijk hoger. Jaagt vooral op middelgrote vogels zoals duiven, toekans, oropendola's en goeans, die hij na een snelle duikvlucht slaat. Het nest is een groot takkennest hoog in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia verspreid in het laagland van de Pacifische kust, het Caraïbisch gebied, het dal van de Magdalena en het Amazonegebied. In Ecuador in het westelijke en oostelijke laagland. In Peru ten oosten van de Andes. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten. Overal schaars. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico tot Venezuela, de Guyana's, Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek vanaf uitzichtpunten boven bosranden en rivierdalen in de late ochtend naar een witte arend met zwarte rug die hoog rondcirkelt. Let goed op het masker en de oranje washuid om de jonge grijskopwouw uit te sluiten.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, maar schaars en afhankelijk van grote bosgebieden; plaatselijk gaat de soort achteruit door ontbossing.
Wetenschappelijke naam
Spizaetus melanoleucus | (Vieillot, 1816)
Vieillot beschreef de soort in 1816 als Buteo melanoleucus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Spizaetus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks spizias, 'havik', en aetos, 'arend'. De soortnaam combineert Grieks melas, 'zwart', met leukos, 'wit', naar het zwart-witte verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Guyana's.