Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Bonte kuifarend
Bonte kuifarend | Spizaetus ornatus
Ornate Hawk-Eagle | Águila elegante | Gavião-de-penacho
De bonte kuifarend is een middelgrote bosarend met een lange, spitse zwarte kuif, een roodbruine hals en een zwart-wit gebandeerde onderkant. Hij jaagt vanuit het bladerdak op vogels en zoogdieren en zweeft in de ochtend vaak hoog boven het bos, waarbij hij luid roept. Hij komt voor van het laagland tot in het lagere bergbos.
Geluid
Roept vooral in de vlucht en rond het nest: een reeks heldere fluittonen, wiep, wie-wie-wie-wie, vaak met een langere eerste toon. Jonge vogels bedelen met herhaalde, klagende fluittonen.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
58–64 cm; het vrouwtje is groter dan het mannetje. De volwassen vogel heeft een zwarte kruin met een lange, spitse kuif die vaak plat ligt maar bij opwinding rechtop staat. Zijkanten van kop en hals zijn helder roodbruin, de keel is wit met een zwarte baardstreep langs de rand. Rug en vleugels zijn zwartachtig. De borst is wit; flanken, buik en de tot op de tenen bevederde poten zijn dicht zwart-wit gebandeerd. De vrij lange staart heeft drie of vier brede donkere banden. In de vlucht zijn de vleugels breed en afgerond, met gebandeerde slagpennen. Jonge vogels hebben een witte kop, hals en onderkant met alleen gebandeerde flanken en dijen, en een bruinere rug; het volwassen kleed komt na ongeveer drie jaar.
Verwarringssoorten
De zwart-witte kuifarend Spizaetus melanoleucus heeft een witte kop en onderkant zonder banden, een korte zwarte kuif, zwarte teugels en een oranje snavelbasis. Jonge zwarte kuifarenden Spizaetus tyrannus zijn donkerder, met een gestreepte kop en een donker gebandeerde onderkant. De andeskuifarend Spizaetus isidori is groter, met een kastanjebruine onderkant, en leeft hoger in de bergen. Jonge Zuid-Amerikaanse haviken Accipiter poliogaster lijken sterk op de volwassen bonte kuifarend, maar zijn kleiner, missen de kuif en hebben onbevederde gele poten.
Leefgebied
Vochtig, hoog regenwoud van het laagland en de uitlopers, ook bergbos tot ongeveer 2000 m, plaatselijk hoger; heeft grote bosgebieden nodig. Jaagt vanaf een verborgen zitplaats in het bladerdak op middelgrote vogels, zoals hokko's en sjakohoenders, en op zoogdieren zoals eekhoorns. Het nest is een groot takkennest hoog in een boom; er wordt één ei gelegd.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in de Pacifische laaglanden, het noorden, de Magdalenavallei en het Amazonegebied, ook op de lagere bergflanken. In Ecuador in het westen en in het oosten tot in de uitlopers van de Andes. In Peru in het Amazonegebied en langs de voet van de Andes. In Bolivia in de noordelijke en oostelijke laaglanden en de lagere Yungas. Buiten het gidsgebied van Mexico tot het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de ochtend vanaf een uitkijkpunt of uitkijktoren boven het regenwoud, wanneer roofvogels gaan zweven; vaak verraadt de fluitende roep hem eerst. Bij lodges in het Amazonegebied zit hij soms lang op een vaste tak aan de bosrand.
Staat van instandhouding
Gevoelig (NT). De soort heeft grote, aaneengesloten bosgebieden nodig en neemt af door ontbossing; plaatselijk wordt hij geschoten omdat hij pluimvee zou slaan.
Wetenschappelijke naam
Spizaetus ornatus | (Daudin, 1800)
Daudin beschreef de soort in 1800 als Falco ornatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Spizaetus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks spizias, 'havik', en aetos, 'arend'. De soortnaam is Latijn ornatus, 'versierd' of 'getooid', naar het bonte verenkleed en de kuif. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.