Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Andeskuifarend
Andeskuifarend | Spizaetus isidori
Black-and-chestnut Eagle | Águila andina | Águia-preta-e-castanha
De andeskuifarend is de grote arend van de bergbossen van de Andes: zwart en kastanjebruin, met een lange, puntige kuif. Hij jaagt boven steile, beboste hellingen en is overal schaars. Doordat hij soms kippen slaat, wordt hij vervolgd, en samen met het verdwijnen van het bergbos maakt dat hem tot een van de meest bedreigde roofvogels van het gebied.
Geluid
Weinig gehoord. Roept vooral rond het nest en in de vlucht, met hoge, doordringende fluittonen.
Opname: Uillian — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
63–80 cm; het vrouwtje is duidelijk groter dan het mannetje. De volwassen vogel heeft een zwarte kop met een lange, spitse zwarte kuif, een zwarte rug en vleugels, en kastanjebruine onderdelen en dijen met zwarte strepen. De staart is grijs met een brede zwarte eindband. In de vlucht zijn de vleugels lang en breed, met kastanjebruine en zwarte ondervleugeldekveren en lichtgrijze slagpennen met donkere toppen. De poten zijn bevederd tot op de tenen. Jonge vogels zijn veel lichter: kop en onderdelen zijn bleek rossig tot witachtig met donkere strepen, de rug grijsbruin, en ook zij hebben al een kuif. Het volwassen kleed wordt pas na enkele jaren bereikt.
Verwarringssoorten
De zwarte kuifarend Spizaetus tyrannus is kleiner, geheel zwartachtig met een gebandeerde staart en gebandeerde slagpennen, en leeft meestal lager. Jonge bonte kuifarenden Spizaetus ornatus zijn witter van onder, met gebandeerde flanken en dijen, en kleiner. De grijze arendbuizerd Geranoaetus melanoleucus leeft in open land en heeft een korte, wigvormige staart. De Amerikaanse zwarte arend Buteogallus solitarius is egaal leigrijs met een zeer korte staart en heeft geen kuif.
Leefgebied
Uitgestrekt, ongestoord bergbos op steile hellingen, vooral het hogere bergregenwoud en het nevelwoud, ook aan de randen van bos en boven open dalen tussen bosgebieden; vooral tussen ongeveer 1500 en 3000 m, soms hoger of lager. Jaagt al zwevend boven de hellingen of vanuit de kruinen op middelgrote zoogdieren zoals eekhoorns en neusberen, en op grote vogels zoals goeans. Het nest is een groot takkennest in een hoge boom, vaak op een helling.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in alle drie de cordilleras. In Ecuador op beide flanken van de Andes. In Peru langs de oostflank van de Andes. In Bolivia in de Yungas. Overal schaars en plaatselijk. Buiten het gidsgebied in de Andes van Venezuela en in het noordwesten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Het beste te zien vanaf een uitzichtpunt boven een bebost dal, in de late ochtend wanneer de lucht opwarmt en roofvogels gaan zweven. Op afstand vallen de kastanjebruine onderkant en de lange, brede vleugels met lichte slagpennen op.
Staat van instandhouding
Bedreigd. De stand is klein en neemt af door het kappen van bergbos en door vervolging door boeren die de vogel als kippendief zien.
Wetenschappelijke naam
Spizaetus isidori | (des Murs, 1845)
Des Murs beschreef de soort in 1845 als Falco Isidori; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Spizaetus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks spizias, 'havik', en aetos, 'arend'. De soortnaam eert Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805–1861), Franse zoöloog. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.