Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Harpij
Harpij | Harpia harpyja
Harpy Eagle | Águila arpía | Gavião-real
De harpij is de zwaarste roofvogel van Amerika en een van de grootste arenden ter wereld. Met korte, brede vleugels en enorme klauwen jaagt hij in het bladerdak van het regenwoud op luiaards en apen. Een paar brengt slechts eens in de twee à drie jaar een jong groot, waardoor de soort sterk te lijden heeft van bosverlies en bejaging.
Geluid
Een lange, zwakke, klagende fluittoon, wiiiie-oe, vooral rond het nest. Jonge vogels bedelen langdurig met hoge, piepende roepen.
Opname: Felipe Arantes — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
89–102 cm; het vrouwtje is veel groter en zwaarder dan het mannetje. Kop en hals zijn lichtgrijs, met een gespleten, donkere kuif die bij opwinding als een kraag rechtop gaat staan. Rug, vleugels en een brede borstband zijn zwartachtig, de rest van de onderkant is wit, met fijn zwart gebandeerde dijen. De lange staart is zwart met drie grijze banden. De poten zijn zeer dik en geel, met enorme klauwen. In de vlucht zijn de vleugels kort en breed, met gebandeerde slagpennen. Jonge vogels zijn veel lichter: een witte kop en onderkant, lichtgrijze bovendelen en een fijn gebandeerde staart; het volwassen kleed komt pas na vier jaar of meer.
Verwarringssoorten
De wurgarend Morphnus guianensis is kleiner en slanker, met een enkele spitse kuif, een langere staart en veel dunnere poten; volwassen vogels van de lichte vorm missen de zwarte borstband. Jonge vogels van beide soorten lijken sterk op elkaar; let dan op de dikte van de poten en de vorm van de kuif. De zwart-witte kuifarend Spizaetus melanoleucus is veel kleiner, met een witte kop, een korte kuif en een zwarte rug.
Leefgebied
Uitgestrekt, hoog regenwoud van het laagland, ook várzea en bos langs rivieren, meestal onder 900 m, soms hoger in de uitlopers. Jaagt vanaf een zitplaats in het bladerdak en vliegt wendbaar tussen de bomen door; de belangrijkste prooien zijn luiaards en apen, verder onder meer neusberen, boomstekelvarkens, ara's en hokko's. Het nest is een groot takkenplatform in de vork van een uitstekende boom, vaak een kapokboom of paranotenboom; er wordt één ei gelegd en het jong blijft meer dan een jaar afhankelijk van de ouders.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Amazonegebied, de Pacifische laaglanden en plaatselijk in het noorden. In Ecuador vooral in het oostelijk laagland, in het westen zeer zeldzaam geworden. In Peru in het Amazonegebied. In Bolivia in de noordelijke en oostelijke laaglanden. Overal schaars. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico tot het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
De beste kans biedt een bekend nest, dat vaak jaren achtereen wordt gebruikt; lokale gidsen en lodges in het Amazonegebied kennen zulke plekken. Daarbuiten zie je hem soms vanaf een uitkijktoren, wanneer hij op een kale tak boven het bladerdak zit.
Staat van instandhouding
Kwetsbaar. De soort heeft zeer grote aaneengesloten bosgebieden nodig, plant zich langzaam voort en wordt bedreigd door ontbossing en door bejaging, ook uit angst voor verlies van vee en huisdieren.
Wetenschappelijke naam
Harpia harpyja | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Vultur Harpyja; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Harpia werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Grieks harpuia, de harpij uit de Griekse mythologie. De soortnaam komt van Grieks harpuia, de harpij uit de Griekse mythologie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mexico.