Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Wurgarend
Wurgarend | Morphnus guianensis
Crested Eagle | Águila crestada | Uiraçu
De wurgarend is een grote, slanke bosarend van het laaglandregenwoud, die op een kleinere harpij lijkt. Hij is veel zeldzamer dan zijn grote verwant en weinig onderzocht. Hij jaagt in en onder het bladerdak op kleinere zoogdieren, vogels en reptielen.
Geluid
Een hoge, doorgetrokken fluittoon, vaak in tweeën, wiiie-wieoe; rond het nest ook zachtere roepen.
Opname: Fabrice Schmitt — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
79–89 cm, met vrij korte, brede vleugels en een lange staart. De lichte vorm heeft een lichtgrijze kop en borst met een enkele spitse, donkere kuif, een witte of fijn roodbruin gebandeerde buik, zwartachtige rug en vleugels, en een zwartachtige staart met grijze banden. De zeldzamere donkere vorm is donkergrijs met een zwart-wit gebandeerde buik. De poten zijn geel en veel dunner dan bij de harpij. Jonge vogels hebben een witte kop en onderkant, lichtgrijze bovendelen en een gebandeerde staart.
Verwarringssoorten
De harpij Harpia harpyja is groter en zwaarder, met een gespleten kuif, een zwarte borstband en zeer dikke poten. Jonge bonte kuifarenden Spizaetus ornatus zijn kleiner, met tot op de tenen bevederde poten en gebandeerde flanken. De zwart-witte kuifarend Spizaetus melanoleucus is kleiner, met een witte kop, een korte kuif, zwarte teugels en een oranje snavelbasis. De zwarte kuifarend Spizaetus tyrannus lijkt op de donkere vorm, maar is zwarter, met een gestreepte kop en bevederde poten.
Leefgebied
Hoog, vochtig regenwoud van het laagland, vooral terra firme, ook várzea en galerijbos, meestal onder 600 m, plaatselijk tot ongeveer 1200 m in de uitlopers. Jaagt vanaf een zitplaats in het bladerdak op zoogdieren zoals opossums, kinkajoes en kleine apen, op vogels en op slangen en hagedissen. Het nest is een groot takkennest hoog in een uitstekende boom; er wordt één ei gelegd.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Amazonegebied, plaatselijk in de Pacifische laaglanden en in het noorden. In Ecuador in het oostelijk laagland, in het westen zeer zeldzaam. In Peru in het Amazonegebied. In Bolivia in de noordelijke en oostelijke laaglanden. Overal zeldzaam. Buiten het gidsgebied van Guatemala tot het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk vanaf uitkijktorens in het Amazonegebied in de late ochtend, wanneer hij soms kort boven het bladerdak cirkelt; bekende nesten bieden de beste kans.
Staat van instandhouding
Gevoelig (NT). De soort leeft in lage dichtheden, heeft grote bosgebieden nodig en neemt af door ontbossing; ook bejaging speelt plaatselijk een rol.
Wetenschappelijke naam
Morphnus guianensis | (Daudin, 1800)
Daudin beschreef de soort in 1800 als Falco guianensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Morphnus werd in 1816 ingevoerd door Dumont. De geslachtsnaam komt van Grieks morphnos, 'donker', de naam van een donkere arend bij Homerus. De soortnaam verwijst naar de Guyana's, niet noodzakelijk de typelocatie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.