Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Zwartmaskerbuizerd

Zwartmaskerbuizerd | Leucopternis melanops

Black-faced Hawk | Gavilán carinegro | Gavião-de-cara-preta

De zwartmaskerbuizerd is een kleine zwart-witte bosbuizerd van het Amazonegebied ten noorden van de Amazone. Hij heeft een witte, fijn gestreepte kop met een zwart masker en een oranje washuid. Ten zuiden van de rivier wordt hij vervangen door de sterk gelijkende Kuhls buizerd.

Zwartmaskerbuizerd (Leucopternis melanops)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, ijle, dalende fluittoon, kieeeeuw, vaak herhaald vanuit de kruinen of in de vlucht.

Luister: ZangXC636819

Opname: Felipe Arantes — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

35–40 cm. Kop, nek en onderdelen zijn wit; kruin en nek hebben fijne zwarte strepen. Een zwart masker loopt van de snavel door het oog. Rug en vleugels zijn zwart met kleine witte vlekjes. De staart is zwart met één smalle witte band in het midden en een witte top. Washuid en poten zijn oranje. In de vlucht zijn de ondervleugels wit met donkere toppen. De seksen zijn gelijk; jonge vogels lijken op de volwassen vogels, maar zijn bruiner van boven en sterker gestreept op de kop.

Verwarrings­soorten

Kuhls buizerd Leucopternis kuhli leeft ten zuiden van de Amazone; hij heeft een grijze kruin met een witte wenkbrauwstreep en mist de strepen op kop en nek. De grote bonte buizerd Pseudastur albicollis is veel groter, met een witte staart met een brede zwarte band. De zwart-witte kuifarend Spizaetus melanoleucus is groter, met een korte zwarte kuif en een lange, gebandeerde staart.

Leefgebied

Vochtig laaglandbos op terra firme en in várzea, vaak bij rivieren en meren, en aan bosranden; tot ongeveer 600 m, plaatselijk hoger. Jaagt vanuit een zitplaats in de middelste lagen op slangen, hagedissen, kikkers en kleine vogels. Over het nest is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in het Amazonegebied in het zuidoosten en oosten. In Ecuador in het oostelijke laagland. In Peru in het noordoosten, ten noorden van de Amazone en de Marañón. Niet in Bolivia. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en het noorden van het Braziliaanse Amazonegebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Let in het Amazonebos van Ecuador of Noordoost-Peru op een kleine zwart-witte roofvogel die stil op een tak onder de kruin zit; de dalende fluittoon verraadt vaak zijn aanwezigheid.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Wijdverbreid, maar overal schaars en in lage dichtheden; afhankelijk van aaneengesloten bos.

Wetenschappelijke naam

Leucopternis melanops | (Latham, 1790)

Latham beschreef de soort in 1790 als Falco melanops; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Leucopternis werd in 1847 ingevoerd door Kaup. De geslachtsnaam komt van Grieks leukos, 'wit', en pternis, een soort havik bij de oude Grieken. De soortnaam komt van Grieks melas, 'zwart', en ōps, 'gezicht'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.